Przyrów
Robert Nowak: Prognozujemy wydatki inwestycyjne na dużym, jak dla nas, poziomie około 5 mln zł
Z wójtem gminy Przyrów o osiągnięciach mijającego roku, problemie gospodarki odpadami i oświaty oraz o planach na najbliższe dwanaście miesięcy rozmawia Piotr Biernacki.
Przełom roku to czas na pewne podsumowania. Sporo się działo w gminie w tym okresie. Jak pan ocenia te dwanaście miesięcy?
Faktycznie, to był bardzo szczególny rok dla gminy i mieszkańców, zwłaszcza w kontekście wielkiego jubileuszu 650-lecia lokacji Przyrowa. Głównym mottem wielu uroczystości i imprez przez nas zorganizowanych była właśnie promocja tego doniosłego dla naszej społeczności wydarzenia. Ale życie gminy ogniskowało się również oczywiście wokół codziennych spraw. Cały czas inwestujemy w infrastrukturę, programy społeczne, rozwijamy działające stowarzyszenia i instytucje, które wspierają nas w tworzeniu coraz lepszych warunków egzystencji mieszkańców.
Wśród tych spraw gospodarczych, co pana zdaniem zasługuje na uwagę? Mówiąc kolokwialnie, czym chciałby się pan pochwalić czytelnikom w regionie?
Udało się przede wszystkim dokończyć budowę kanalizacji w Sygontce, która to inwestycja trwała prawie dwa lata. Tam też również niedawno sfinalizowaliśmy duży projekt przebudowy ulicy Konopnickiej i części ulicy Kościelnej w ramach dotacji z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. W miejscowości Bolesławów także powstała droga, na którą uzyskaliśmy wsparcie z urzędu marszałkowskiego. Przygotowaliśmy się też do kilku ważnych zadań na przyszły rok. Głównie są to kwestie związane z odnawialnymi źródłami energii, zarówno dla gospodarstw indywidualnych, jak i dla obiektów publicznych. Złożyliśmy w tym zakresie trzy wnioski, obecnie trwa ich ocena. Nie sposób nie wymienić również zakończenia procedury dotyczącej budowy nowej oczyszczalni ścieków. Mamy już pozwolenie na budowę, staramy się o finansowanie. Jak na warunki naszej gminy, to będzie bardzo duża inwestycja. Kilkumilionowa, niezwykle potrzebna. Obecna instalacja, funkcjonująca od ćwierć wieku, jest już mocno wyeksploatowana. Trzeba ją zastąpić nowoczesnym obiektem, który będzie spełniał wszystkie standardy, zarówno jeżeli chodzi o moc przerobową, jak i oddziaływanie na środowisko. Przy tej okazji chcemy tam wybudować farmę fotowoltaiczną, która będzie pracowała na potrzeby tej oczyszczalni, by obniżyć koszty oczyszczania ścieków w naszej gminie.
Zakończyliście także modernizację targowiska.
Tak, także na to zadanie pozyskaliśmy finansowanie, a nasi mieszkańcy mogą w odpowiednich warunkach sprzedawać produkt lokalny o każdej porze, w każdy dzień. Mam nadzieję, że miejsce będzie cieszyło się dużym powodzeniem i ta gałąź gospodarki oraz przedsiębiorczości mieszkańców będzie się rozwijać, a po wytworzone, lokalne produkty będzie zaglądać do nas również spora grupa nabywców z innych miejscowości. Na pewno będzie można kupić świetnej jakości ryby, warzywa, sery czy też przetwory.
Gmina wzbogaciła się o kilka nowych pojazdów. Może pan powiedzieć coś więcej na ten temat?
Nabyliśmy śmieciarkę do zbierania odpadów komunalnych, gdyż te usługi realizuje gminny zakład, a do druhów z OSP Przyrów przyjechał nowy wóz pożarniczy typu średniego, co udało się zrealizować dzięki bardzo dużemu dofinansowaniu z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Urzędu Marszałkowskiego. Oczywiście, także gmina i sama jednostka w tym zakupie partycypowała. Poprawi to znacznie bezpieczeństwo. Tym bardziej, że poprzedni samochód takiego typu, bardzo stary i wysłużony, jednostka sprzedała rok temu.
A co z terenami nad zbiornikiem wodnym? Z realizacją tego zadania były spore kłopoty już przed rokiem. Unieważniliście kilka przetargów, gdyż ceny wykonawców was przyblokowały.
Niestety niewiele w tej kwestii się zmieniło. Cały czas walczymy o zagospodarowanie tego terenu. Nie byliśmy w stanie wyłonić wykonawcy, bo oferty mocno przewyższały nasze możliwości, bądź też w postępowaniu nikt się nie zgłaszał. Ale będziemy próbować dalej. Dokonaliśmy pewnych modyfikacji w projekcie. Czekamy na ponowne podpisanie umowy z marszałkiem województwa. Wcześniejszą musieliśmy wypowiedzieć, gdyż nie udało się jej przeprowadzić w kształcie poprzedniego projektu. Plan jest taki, by to zaczęło funkcjonować przed sezonem letnim, w czerwcu przyszłego roku.
Wspomniał pan, że gmina sama zagospodarowuje odpady komunalne. Kwestia śmieci to obecnie jeden z wielu gorących tematów w samorządach, a dla niektórych włodarzy i duży problem ze skonstruowaniem finansowania tego systemu. Gmina nie korzysta z usług firmy zewnętrznej, więc w Przyrowie jest tanio?
Jesteśmy po podpisaniu umowy z RIPOK-iem w Zawierciu, który wygrał przetarg na składowanie odpadów. Niestety wzrost kosztów za tonę odebranych od nas śmieci niesegregowanych jest na poziomie prawie 71 proc., czyli podwyżka była nieunikniona. Po przeprowadzonej analizie zmieniliśmy system pobierania opłat. Od przyszłego roku opłata będzie naliczana od ilości osób faktycznie zamieszkujących w gospodarstwie domowym. Chciałbym podkreślić słowo „zamieszkuje”, a nie – „jest zameldowanych”. Nie chcielibyśmy spowodować jakichś akcji wymeldowywania się osób z terenu gminy. Z pełną świadomością podkreślam, że opłaty naliczane będą od osoby tylko faktycznie mieszkającej na terenie gminy. Ta stawka, która byłaby w stanie pokryć wszystkie koszty systemu jest na poziomie 15 zł od osoby za odbiór odpadów posegregowanych. Chcemy też wprowadzić bonusy za kompostowanie, za prywatne zagospodarowanie strumienia odpadów zielonych. Posiadający kompostownik będzie miał opłatę niższą, o 3 zł miesięcznie od każdego mieszkańca nieruchomości. W przypadku odbioru odpadów zmieszanych, niesegregowanych, jest to 45 złotych od mieszkańca.
To sporo. A jakie ceny mieliście dotychczas?
Do tej pory za składowanie tony odpadów zmieszanych płaciliśmy 295 zł. Teraz będzie to 508 zł. Problem wzrostu cen dotyczy wszystkich gmin i moim zdaniem to ostatni dzwonek, by rządzący krajem się obudzili i coś w tym kierunku przeciwdziałali. Bo trend się nasila i pogłębia. Proszę sobie wyobrazić, że kolejna oferta, druga pod względem ceny, opiewała na 790 zł za tonę odpadów zmieszanych, czyli wzrost byłby makabrycznie wysoki. Raz, że wzrasta opłata za odpady zmieszane, ale wzrost tyczy się również tych segregowanych. Do tej pory płaciliśmy odbiorcom złotówkę za tonę tworzywa sztucznego, szkła czy papieru. Obecnie będziemy płacić 350 zł, czyli wzrost jest 350-krotny. Coś trzeba zrobić z tym systemem, bo to strzeli. Ludzie w pewnym momencie nie będą w stanie tych opłat wytrzymać, a z kolei przepisy zabraniają gminom dokładać do niego.
A może trzeba coś poprawić? Ile śmieci produkuje statystyczny mieszkaniec gminy? Jak wygląda kwestia segregacji?
System gospodarki odpadami w samorządzie ma się równoważyć, czyli tak naprawdę zadaniem rady gminy jest określenie wysokości opłaty, by wszystko się bilansowało. W naszym przypadku ciężko mówić o jakichś działaniach, które mogłyby to usprawnić. Statystycznie mieszkaniec produkuje 155 kg odpadów rocznie, przy średniej krajowej 340 kg. Tak więc naprawdę produkuje ich mało, a mimo to koszty systemu rosną. Jeżeli pójdziemy w kompostowanie, to oczywiście ilość tych odpadów jeszcze się zmniejszy. Zobaczymy jak to działanie zafunkcjonuje. Sama segregacja wygląda nieźle. W naszym terenie nie ma blokowisk. W domach jednorodzinnych mieszkańcy świetnie sobie z segregacją radzą, więc firmy odbierające taki przesegregowany materiał są w stanie go bez większych kosztów przerobić czy sprzedać. Bez szybkich działań ustawowych, zmieniających odgórnie cały system, obawiam się, że ceny będą niestety lawinowo wzrastać. Samorządy, ich związki, mocno lobbują nad nowymi rozwiązaniami, by ten niepokojący trend przystopować.
Mijający rok był bardzo dobry dla pana osobiście. Został pan członkiem zarządów dwóch ważnych organizacji – Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz Związku Gmin i Powiatów Subregionu Północnego Województwa Sląskiego. Widać, że cieszy się pan dużym zaufaniem wśród mieszkańców i samorządowców z regionu.
Rolnictwo to jest moje drugie zajęcie. Od 1988 roku prowadzę gospodarstwo. Znajduje na to czas, a wręcz pracując na roli odpoczywam. Jak wyjdę z biura i przesiądę się na traktor to dla mnie bardzo duża przyjemność. W związku z tym, moje funkcjonowanie w samorządzie rolniczym trwa już od dwudziestu dwóch lat. Nie są to łatwe wybory, gdyż są czterostopniowe. To dla mnie ważne, z racji tego, że w KRIR biorę udział w wielu pracach w zakresie obszaru rolnictwa. Tworzymy, opiniujemy prawodawstwo, ale i cele czy też warunki finansowania programów rolniczych. Szybka wiedza pozwala skutecznie przygotować się na kolejne wyzwania, a później zaszczepiać rozwiązania i realizować sprawnie zadania również na terenie gminy. O pewnych kwestiach, priorytetach, wiem po prostu wcześniej. Praca w samorządzie terytorialnym dobrze się uzupełnia z pracą w samorządzie rolniczym.
Wystarcza czasu na wszystko?
Musi wystarczyć. Z pewnych funkcji już zrezygnowałem, biorąc pod uwagę właśnie ten brak czasu. A kwestia stowarzyszenia subregionalnego to sprawa nowa. Kiedy dyskutowaliśmy, o tym jak stowarzyszenie ma wyglądać, poruszyliśmy specyfikę samorządów mniejszych. Ta specyfika małych gmin do tej pory nie była w subregionie wystarczająco reprezentowana, a często dochodzi do konfliktu interesów pomiędzy miastem, a małą, wiejską gminą. I tak wyobrażam sobie tam swoją rolę, by tworzyć rozwiązania korzystne również dla gmin mniejszych. Zresztą wszyscy samorządowcy wiążą z tą organizacją duże nadzieje, bo to ciało niezwykle ważne w zakresie dbania i pozyskiwania funduszy unijnych z perspektywy finansowej, która zacznie obowiązywać od 2021 roku. Nasz subregion jest liderem na poziomie kraju w kontraktowaniu i wydawaniu pieniędzy unijnych, także mam nadzieję, że ta polityka i te wskaźniki zostanie utrzymana na właściwym poziomie, albo jeszcze ją polepszymy.
A jak radzicie sobie w sprawie oświaty? Wzrosną wynagrodzenia, wzrosną koszty dla gminy w przyszłym roku.
Musimy sobie radzić, ale nożyce się rozwierają. Gdzieś cięcia trzeba będzie robić. W przyszłym roku nasi mieszkańcy dołożą do tego co powinno sfinansować państwo około 2 mln zł. Oczywiście pośrednio, poprzez budżet gminy, ale to przecież pieniądze z podatków, z dochodów gminy.
Pryska mit o bezpłatnej oświacie?
Ten system finansowania, który jest teraz po prostu się nie sprawdza. Nie załatwia problemu finansowania oświaty w żaden sposób. Już wielokrotnie podnosiłem, że są dwa proste rozwiązania. Rząd finansuje wynagrodzenia, a gminy łożą na infrastrukturę szkolną albo subwencja będzie szła na oddział szkolny, a nie na ucznia. To oddział tworzy koszt. Niezależnie czy jest w klasie pięciu czy dwudziestu pięciu uczniów to koszty są niemal porównywalne.
Mam rozumieć, że będziecie ograniczać inwestycje na terenie gminy?
To trudna sprawa, bo skutki finansowania oświaty odbijają się na budżetach gmin. Są dla nas mocne. Mam nadzieję, że jeszcze nie będziemy musieli tego robić. Tym bardziej, że sporo kosztownych wyzwań przed nami, o których wspomniałem na początku. Na razie nie wpadamy w panikę, ale trzymamy rękę na pulsie. Oczyszczalnia ścieków, czekająca na kanalizację Julianka, odcinki dróg, odnawialne źródła energii czy przydomowe oczyszczalnie ścieków to chcemy wdrażać w najbliższych miesiącach. W sumie prognozujemy wydatki inwestycyjne na dużym, jak dla nas, poziomie około 5 mln zł. Zobaczymy jakie jeszcze programy się pojawią, na co będziemy mogli pozyskać pieniądze. Kwestia przyszłorocznych inwestycji uzależniona jest w dużym stopniu od powodzenia wniosków, które już są w ocenie, a w szczególności aplikacji na oczyszczalnię ścieków.
Dziękuję za rozmowę.

Reklama
Przyrów
Wielkanocna rywalizacja wraca do Przyrowa. Sprawdź, kto może sięgnąć po nagrody
Gminne Centrum Kultury i Biblioteka w Przyrowie, Regionalny Ośrodek Kultury w Częstochowie oraz Starostwo Powiatowe w Częstochowie zapraszają do udziału w XVII Regionalnym Konkursie Plastycznym poświęconym tradycyjnym formom twórczości wielkanocnej. Uczestnicy zmierzą się z tematyką obejmującą pisankę, palmę, kartkę oraz stroik wielkanocny.
– Celem konkursu jest pielęgnowanie i popularyzowanie tradycji wielkanocnych, rozwijanie wrażliwości artystycznej oraz inspirowanie do twórczości opartej na kulturze ludowej regionu. To okazja do zaprezentowania talentu, rozwijania pasji artystycznych oraz podtrzymywania wielkanocnych tradycji, które od pokoleń stanowią ważny element lokalnej tożsamości – informują organizatorzy.
Prace konkursowe można składać do 16 marca, a ogłoszenie wyników oraz uroczyste wręczenie dyplomów i nagród zaplanowano na 27 marca w sali Ochotniczej Straży Pożarnej w Przyrowie.
Zwieńczeniem przedsięwzięcia będzie wystawa pokonkursowa, która będzie dostępna dla odwiedzających przez pierwszą połowę kwietnia w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy Przyrów.

– Ekspozycja umożliwi szerszej publiczności zapoznanie się z nagrodzonymi i wyróżnionymi pracami – już teraz zachęcają do jej odwiedzenia lokalni animatorzy kultury.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad uczestnictwa, kategorii konkursowych oraz wymogów formalnych dostępne są w regulaminie opublikowanym na stronach internetowych organizatorów.
Przyrów
Srebrna Rozeta dla „Herodów” z Sygontki. Wielki sukces na Góralskim Karnawale w Bukowinie Tatrzańskiej
Grupa Kolędnicza „Herody” z Sygontki sięgnęła po jedno z najważniejszych wyróżnień w polskim folklorze. Podczas 54. edycji Góralskiego Karnawału w Bukowinie Tatrzańskiej artyści zdobyli drugie miejsce oraz prestiżową Srebrną Rozetę w Ogólnopolskim Konkursie Grup Kolędniczych. To sukces, który potwierdza, że tradycja kolędowania w gminie Przyrów ma się znakomicie.
Na scenie bukowiańskiego Domu Ludowego „Herody” zaprezentowały widowisko pełne energii, autentyczności i charakterystycznego, ludowego humoru. Był Król Herod, była jego barwna świta, żywiołowa narracja i wyraziste role. Publiczność reagowała spontanicznie, a jury doceniło zarówno wierność tradycji, jak i poziom artystyczny wykonania. To nie tylko występ – to żywa opowieść o dawnych zwyczajach, przekazywana z pokolenia na pokolenie.
Góralski Karnawał to wydarzenie o wyjątkowej randze. Jego historia sięga 1973 roku, kiedy z inicjatywy Józefa Koszarka – tancerza, śpiewaka i poety z Bukowiny – zorganizowano pierwszy międzyregionalny konkurs grup kolędniczych. Z czasem impreza zyskała ogólnopolski charakter i stała się jednym z najważniejszych przeglądów autentycznego folkloru w kraju.
Karnawał w Bukowinie to nie tylko konkurs kolędników. To także przegląd tańca zbójnickiego, prezentacje par tanecznych, wydarzenia plenerowe, w tym słynne „Kumoterki” oraz wystawy twórczości ludowej. Przez kilka dni miejscowość rozbrzmiewa śpiewem, muzyką i góralską gwarą, a scena wypełnia się barwnymi postaciami.
Nagroda dla „Herodów” to powód do dumy nie tylko dla samej grupy, ale i dla całej gminy. Zespół działa przy Gminnym Centrum Kultury i Bibliotece w Przyrowie, które od lat konsekwentnie wspiera lokalnych twórców i pielęgnuje dziedzictwo kulturowe regionu.
Przyrów
Ogłoszenie Burmistrza Miasta i Gminy Przyrów
Przyrów
Spaleni żywcem w Przyrowie. Mieszkańców połączyła zaduma i hołd dla ofiar
8 stycznia 1945 roku w Przyrowie, tuż przed wkroczeniem armii radzieckiej do Częstochowy, Niemcy i Ukraińcy żywcem spalili 43 Polaków. To jedna z najtragiczniejszych kart w historii miejscowości – wydarzenie, które na zawsze odcisnęło piętno na lokalnej społeczności i do dziś pozostaje symbolem wojennego okrucieństwa oraz niewyobrażalnego cierpienia ludności cywilnej.
Tło tamtych dramatycznych dni pokazuje, że zbrodnia nie była aktem przypadkowym, lecz elementem brutalnej logiki okupacyjnej przemocy. W 1945 roku w Przyrowie funkcjonował posterunek policji, w pobliskiej Dąbrowie Zielonej stacjonował oddział ukraiński przydzielony do Wehrmachtu, a w okolicy obecna była także żandarmeria niemiecka. Oficjalnym pretekstem do masakry miała być rzekoma zemsta za zabicie jednego z ukraińskich żołnierzy – choć do dziś nie ma pewności, co dokładnie stało się z zaginionym mężczyzną.
Według przekazów wszystko zaczęło się 5 stycznia. Dwóch żołnierzy ukraińskich, wracając z przepustki, postanowiło przenocować w Przyrowie. Zatrzymali się w dwóch różnych miejscach. Rano okazało się, że jeden z nich zniknął. Najprawdopodobniej został zabity, choć nie można wykluczyć hipotezy o dezercji. Niezależnie od tego, co było prawdą, kilka dni później w ruch poszła machina represji.
8 stycznia Niemcy i Ukraińcy okrążyli Przyrów. Kilkuosobowe oddziały przeszukiwały domostwa, wyciągając mężczyzn z domów i prowadząc ich na rynek. Według relacji świadków zgromadzono tam około 200-300 osób. Następnie ludzi wpędzono do budynku szkoły, gdzie rozpoczęło się śledztwo. Przepytywano zebranych o zaginionego żołnierza ukraińskiego, a także o partyzantów, których Niemcy nazywali „bandytami”. Przesłuchaniom towarzyszyły bicie, tortury i skrajne okrucieństwo. Mimo przemocy nikt nie wydał partyzantów. Jak opisywał jeden z naocznych świadków, ściany i sufit szkoły były zbroczone krwią, a to, co zobaczył, miało sprawić, że niemal natychmiast osiwiał.
Kulminacją tej akcji była zbrodnia, która do dziś pozostaje w zbiorowej pamięci mieszkańców. 43 osoby zostały spalone żywcem w drewnianym budynku mieszczącym się przy ulicy Piłsudskiego. Rocznica tragedii jest co roku momentem refleksji i oddania hołdu ofiarom, których życie zostało brutalnie odebrane. Przedstawiciele lokalnej społeczności podkreślają, że pamięć o zamordowanych mieszkańcach jest obowiązkiem kolejnych pokoleń.

Jak wskazują, upamiętnienie ofiar nie jest wyłącznie formalnym gestem, lecz wyrazem szacunku wobec tych, którzy zginęli w dramatycznych okolicznościach. Podkreślają również, że pielęgnowanie pamięci o tej tragedii ma znaczenie nie tylko historyczne, ale także społeczne i wychowawcze.
– Co roku oddajemy hołd ofiarom tragicznych wydarzeń, które na zawsze zapisały się w historii naszej małej ojczyzny. Pamięć o pomordowanych mieszkańcach jest naszym wspólnym obowiązkiem. To wyraz szacunku, wdzięczności i troski o prawdę historyczną – podkreślają.
W przekazie rocznicowym akcentowana jest także rola pamięci jako ostrzeżenia przed nienawiścią i przemocą. Tragiczny los ofiar ma pozostawać przestrogą oraz zobowiązaniem do troski o prawdę i odpowiedzialność za dziedzictwo lokalnej historii.
Przyrów
Ogłoszenie Burmistrza Miasta i Gminy Przyrów
Przyrów
Ogłoszenie Burmistrza Miasta i Gminy Przyrów
Przyrów
Świąteczne popołudnie w Przyrowie. Mieszkańcy spotkali się na II Jarmarku Bożonarodzeniowym
W niedzielne popołudnie, 7 grudnia, rynek w Przyrowie zmienił się w niewielkie, ale bardzo klimatyczne świąteczne miasteczko. Odbył się tam II Jarmark Bożonarodzeniowy, który przyciągnął wielu mieszkańców chcących spędzić czas w miłej, przedświątecznej atmosferze.
Na stoiskach kół gospodyń wiejskich oraz lokalnych wystawców można było kupić świąteczne wypieki, ozdoby, rękodzieło i regionalne produkty. Wielu odwiedzających tradycyjnie szukało pomysłów na prezenty i dekoracje, inni po prostu wyszli na spacer, żeby poczuć klimat zbliżających się świąt.
Najmłodsi mogli liczyć na gry, zabawy i spotkanie ze Śnieżynką oraz Mikołajem, którzy chętnie pozowali do zdjęć. Sporo osób zatrzymało się również na koncert Kacpra Gołdy. Artysta dobrze znany z telewizyjnych talent show wykonał kilka świątecznych piosenek i kolęd, co wprowadziło na rynek nieco bardziej nastrojowy klimat.
Dodatkową atrakcją był pokaz rzeźbienia w lodzie, który zachwycił nie tylko dzieci, ale i dorosłych. Mało kto na co dzień widzi, jak z kawałka lodu powstaje rzeźba w kilka minut.
Na zakończenie wspólnie odliczano do rozświetlenia choinki, która będzie zdobić rynek przez cały okres świąteczny-noworoczny.
– Dziękujemy za wspólnie spędzony czas, uśmiechy, rozmowy i za to, że razem tworzymy tradycję, która jednoczy naszą społeczność. To dzięki mieszkańcom jarmark nabrał niezwykłego blasku i stał się miejscem pełnym serdeczności oraz pięknych chwil. Razem stworzyliśmy atmosferę, którą będziemy pamiętać przez długi czas – podkreślają organizatorzy wydarzenia.
Jarmark został przygotowany przez lokalne stowarzyszenia, szkoły i koła gospodyń wiejskich przy wsparciu samorządu.
Przyrów
Patriotyczne świętowanie w Przyrowie. W planach koncert i msza w intencji ojczyzny
Gminne obchody Narodowego Święta Niepodległości rozpoczną się 9 listopada o godz. 11.00 w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Szkaplerznej, gdzie mieszkańcy będą mieli okazję uczestniczyć w koncercie pieśni patriotycznych oraz nabożeństwie.
Wydarzenie rozpocznie koncert przygotowany przez uczniów miejscowego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Przyrowie. Młodzi wykonawcy zaprezentują utwory nawiązujące do polskiej historii i walki o niepodległość, oddając hołd bohaterom minionych pokoleń.

Bezpośrednio po części artystycznej odprawiona zostanie msza święta w intencji ojczyzny pod przewodnictwem proboszcza parafii, ks. Pawła Lesiakowskiego. Nabożeństwo będzie okazją do wspólnej modlitwy za Polskę, jej rozwój oraz przyszłość kolejnych pokoleń.
Po mszy uczestnicy przejdą do miejsc pamięci, gdzie złożone zostaną kwiaty ku czci poległych za wolność i suwerenność kraju.
Przyrów
Przyrów chwali się nową drogą w Wiercicy. Ułatwi dojazd do pól i poprawi komfort mieszkańców
Wiercica ma nową drogę. Równy asfalt, świeże pobocza i wygodny dojazd do pól – coś, co dla tutejszych mieszkańców naprawdę robi różnicę. Inwestycja, która jeszcze kilkanaście miesięcy temu była tylko planem na papierze, dziś służy rolnikom, spacerowiczom i wszystkim, którzy codziennie przemierzają ten odcinek między łąkami i lasami.
Modernizacją objęto blisko 900 metrów trasy, a całkowity koszt inwestycji wyniósł 734 tys. zł. Znaczną większość tej kwoty – dokładnie 460 tys. zł – gmina pozyskała z Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego.
Nowa nawierzchnia wśród zieleni doskonale wpisuje się w krajobraz. Nie ma już pyłu unoszącego się za każdym pojazdem, a po deszczu – błota. Choć formalnie to „droga dojazdowa do pól”, dla mieszkańców Wiercicy ma dużo większe znaczenie.
– To kolejny krok w kierunku rozwoju infrastruktury i poprawy jakości życia w naszej gminie. Wykonana inwestycja usprawni dojazd okolicznym mieszkańcom, a jednocześnie stanowi piękną trasę widokową wśród łąk i lasów – podkreślają miejscowi samorządowcy.
Przyrów
Piłkarska moc z Przyrowa. Wróciły z tytułem wicemistrzyń województwa
Młode piłkarki reprezentujące gminę Przyrów osiągnęły spory sukces, zdobywając wicemistrzostwo województwa śląskiego w finale ogólnopolskiego turnieju „Z Orlika na Stadion”, który odbył się w Bytomiu.
Dziewczęta z kategorii U-14 pokazały na boisku ogromne serce do gry, wolę walki i znakomite przygotowanie. Każdy mecz był zacięty, pełen emocji i sportowych zwrotów akcji. Ostatecznie po pasjonujących spotkaniach drużyna zajęła drugie miejsce, sięgając po tytuł wicemistrzyń województwa śląskiego.
Na boisku błyszczały: Blanka Turska, Milena Lipka, Emilia Fresel, Natalia Nowińska, Magdalena Skrzypczyk, Agata Pawlik, Lena Majczak, Lena Matysiak, Dorota Synowiec i Magdalena Paczyńska. Dziewczęta udowodniły, że konsekwencja w treningach i drużynowe wsparcie prowadzą do wielkich rezultatów.
Dla młodych zawodniczek był to nie tylko sportowy sukces, ale też niezapomniane przeżycie – możliwość reprezentowania swojej gminy i szkoły na szczeblu wojewódzkim.
Srebrny medal w Bytomiu to powód do dumy całej lokalnej społeczności. Gratulacje należą się zarówno zawodniczkom, jak i ich trenerom oraz opiekunom, którzy od lat rozwijają młodzieżową piłkę nożną w gminie Przyrów.
Przyrów
Policyjny pies z budżetu Przyrowa. Radni podczas sesji: Będzie służył w Częstochowie
Sesja Rady Miejskiej w Przyrowie rozpoczęła się uroczystym akcentem, a zakończyła… psim wątkiem. Radni zdecydowali o przekazaniu środków na zakup psa służbowego dla Komendy Miejskiej Policji w Częstochowie.
Ostatnia sesja Rady Miejskiej w Przyrowie, która co prawda odbyła się 30 września, ale przez dwa tygodnie urzędnicy nie kwapili się, by jej zapis udostępnić na stronie magistratu, rozpoczęła się od wręczenia stypendiów dla uzdolnionych uczniów z terenu gminy. Dwudziestu młodych mieszkańców otrzymało finansowe wyróżnienia za wysokie wyniki w nauce i sukcesy w konkursach przedmiotowych. Jak podkreślali urzędnicy, nigdy wcześniej nie przyznano tak wielu nagród w jednym roku. Po uroczystej części radni przystąpili do właściwych obrad. Burmistrz Przyrowa przedstawiła obszerne sprawozdanie z działalności między sesjami.

– Od ostatniej sesji wydarzyło się bardzo wiele. Uczestniczyłam w obchodach 680-lecia Białej Wielkiej w gminie Lelów, a dzień później w pikniku rodzinnym w Woli Mokrzewskiej połączonym z otwarciem nowego boiska. Wzięłam też udział w uroczystości wręczenia promes w ramach konkursu „Bezpieczny Strażak” w Kłobucku. 24 czerwca spotkałyśmy się z panią przewodniczącą w urzędzie marszałkowskim, a od 25 do 27 czerwca uczestniczyłam w szkoleniu z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w Częstochowie. 22 lipca w starostwie rozmawialiśmy z wicemarszałkiem o termomodernizacji i inwestycjach OZE, a dzień później z prezesem Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na temat programu odbioru folii rolniczej i azbestu – wyliczała Anna Kowalska-Fert.
Następnie przewodnicząca Elżbieta Ślęzak-Zawadzka przeszła do korespondencji wpływającej do biura rady, obejmującej szereg interpelacji radnych. Radna Edyta Gajewska złożyła wnioski dotyczące czyszczenia rzeki Wiercicy, naprawy barier zabezpieczających i ustalenia właściciela uszkodzonego kabla światłowodowego.
– Ta sprawa została już załatwiona, kabel został poprawiony i nie stwarza zagrożenia – padły zapewnienia ze strony przedstawicieli urzędu.
Radny Norbert Turek interweniował w sprawie zatorów na dopływach do Wiercicy, gdzie – jak zauważył – bobry tworzą tamy, utrudniając przepływ wody. W odpowiedzi usłyszał, że gmina nie może prowadzić takich prac samodzielnie i przekazała sprawę do Nadzoru Wodnego.
Radny Władysław Nowak ponownie poruszył temat budowy drogi transportu rolnego w Staropolu.
– W przyszłym roku będziemy składać wniosek do urzędu marszałkowskiego w ramach Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych. Mieszkańcy przeznaczyli już część pieniędzy na dokumentację techniczną – zapewniono radnego.
Kolejna interpelacja, tym razem radnego Wiesława Stanuchiewicza, dotyczyła udrożnienia rowu melioracyjnego w Olbrachcicach, stanowiącego łącznik do kanału lodowego na granicy z gminą Dąbrowa Zielona.
– Nie chodzi o sam kanał, tylko o rów łącznikowy o długości 600 metrów. To jedyne połączenie w odprowadzaniu wód z tej części sołectwa – doprecyzował radny Stanuchiewicz.
W tej sprawie urzędnicy zamierzają spotkać się w terenie z wójt Dąbrowy Zielonej.
– To sprawa nie na telefon – zapowiedziano.
W dalszej części obrad radni zajęli się pakietem uchwał. Dotyczyły one m.in. zmian w budżecie, wieloletniej prognozy finansowej, udzielenia dotacji na remont zabytkowej kapliczki w Przyrowie oraz współpracy z organizacjami pozarządowymi w przyszłym roku.
Najwięcej ciekawości wzbudził jednak punkt dotyczący przekazania środków na Fundusz Wsparcia Policji. Uchwała przewidywała dofinansowanie zakupu psa służbowego wraz z niezbędnym wyposażeniem dla Wydziału Prewencji Komendy Miejskiej Policji w Częstochowie.
– Co to za pies ma być? Pewnie owczarek – żartowała przewodnicząca, pytając przy okazji, czy zwierzak będzie stacjonował na terenie gminy Przyrów.
Jak się okazało, psa jeszcze nie ma i dopiero będzie zakupiony, a jego „adres operacyjny” to struktury częstochowskiej komendy, a nie Przyrów. Uchwała przeszła bez głosów sprzeciwu. Podobny wynik miało głosowanie w sprawie przystąpienia gminy do stowarzyszenia Lokalna Organizacja Turystyczna „Kraina 7 Rzek”.
Pod koniec sesji radni poruszali kwestie bieżące. Radny Wiesław Stanuchiewicz zwrócił uwagę na konieczność wykoszenia poboczy przy drodze wybudowanej z Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych.
– Trawy są już bardzo wysokie, prosiłbym o wykoszenie tego odcinka i przy okazji placu targowego, bo ostatni raz było to robione na wiosnę – mówił.
Radny Władysław Nowak przekazał natomiast wniosek dotyczący bezpieczeństwa na drodze powiatowej.
– Od Staropola do Wiercicy, wyjeżdżając od wiatraka, po prawej stronie rośnie krzak jak jedna trzecia tej sali. Na łuku zasłania widoczność i trzeba to wyciąć – apelował.
Urzędnicy obiecali rozeznać sprawę i przekazać temat do powiatu.
Przyrów
Niecodzienne sceny w centrum gminy. Uczniowie na ulicach Przyrowa walczyli o trzeźwość
Uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Przyrowie, pod opieką nauczycieli, wzięli udział w corocznym Marszu Trzeźwości. Wydarzenie odbyło się w ramach ogólnopolskiej kampanii „Zachowaj Trzeźwy Umysł”, której celem jest promowanie postaw odpowiedzialności, zdrowego stylu życia i uświadamianie konsekwencji związanych z używaniem alkoholu czy papierosów przez osoby niepełnoletnie.
Marsz Trzeźwości w Przyrowie jest wydarzeniem cyklicznym i stanowi podsumowanie całorocznych działań profilaktycznych prowadzonych w lokalnych placówkach oświatowych. Organizowanie tego przedsięwzięcia angażuje dzieci, młodzież oraz nauczycieli. Koordynatorem inicjatywy w gminie jest nauczyciel Wiesław Stanuchiewicz.
Podczas marszu uczniowie odwiedzili sklepy posiadające koncesję na sprzedaż alkoholu i wręczali sprzedawcom ulotki przypominające o zakazie sprzedaży napojów alkoholowych i papierosów osobom nieletnim. Młodzież w drodze do magistratu wykonywała „Trzeźwości Song” na melodię znanej piosenki zespołu Elektryczne Gitary „Jestem z miasta”. Przed budynkiem urzędu uczestników powitała Ewelina Wiśniewska, gminna pełnomocnik ds. rozwiązywania problemów alkoholowych.
Przyrów
Kolejny groźny wypadek w powiecie częstochowskim. 43-latka w stanie krytycznym
W niedzielne popołudnie na drodze wojewódzkiej nr 793 pomiędzy Julianką a Przyrowem doszło do poważnego wypadku. 42-letni motorowerzysta, mający w organizmie ponad trzy promile alkoholu, uderzył w jadącą prawidłowo rowerzystkę.
Z ustaleń częstochowskiej drogówki wynika, że mężczyzna poruszając się w kierunku Przyrowa najechał na tył jednośladu prowadzonego przez 43-letnią kobietę. Siła uderzenia była na tyle duża, że poszkodowana doznała ciężkich obrażeń i w stanie krytycznym trafiła do szpitala.
Motorowerzysta został zatrzymany. Policja prowadzi postępowanie, które ma wyjaśnić wszystkie okoliczności zdarzenia.
Funkcjonariusze po raz kolejny apelują o trzeźwość i rozsądek na drodze. Prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu to nie tylko złamanie prawa, ale przede wszystkim ogromne zagrożenie dla życia i zdrowia innych uczestników ruchu.
Przyrów
Gmina sprawdzi, co się dzieje w szambach mieszkańców. Kto nie pokaże rachunków, ryzykuje karą
W gminie Przyrów ruszają kontrole nieruchomości wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe oraz przydomowe oczyszczalnie ścieków. – Kontrole obejmą okres ubiegłego roku i mają na celu weryfikację, czy mieszkańcy wywiązują się z obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku – informują urzędnicy.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami właściciele nieruchomości muszą zapewnić utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie posesji do sieci kanalizacyjnej. W przypadku jej braku zobowiązani są do wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Przepisy nakładają także obowiązek regularnego wywozu nieczystości.
– W przypadku zbiorników bezodpływowych nie rzadziej niż raz na kwartał, a w przypadku przydomowych oczyszczalni ścieków nie rzadziej niż raz w roku – precyzują pracownicy przyrowskiego magistratu.
Jak dodają, podczas kontroli właściciele nieruchomości będą zobowiązani do okazania umowy z firmą asenizacyjną oraz dowodów uiszczania opłat za wykonaną usługę obejmującą 2024 rok. Na terenie gminy usługi w tym zakresie świadczą dwie firmy.
Szczegółowe informacje można uzyskać w Urzędzie Miasta i Gminy Przyrów lub pod numerem telefonu 34 35 54 120 wew. 40.
Przyrów
Od nabożeństwa po disco polo. Przyrów będzie dziś świętować zakończenie żniw
Teren rekreacyjno-sportowy „Brzózki” w Przyrowie stanie się dziś centrum gminnego świętowania. Dożynki, tradycyjnie będące podziękowaniem za tegoroczne plony, połączą w sobie elementy obrzędowe, sportowe i rozrywkowe, stając się dobrą okazją do integracji okolicznych mieszkańców.
Uroczystości rozpoczną się nabożeństwem polowym, po którym nastąpi oficjalne otwarcie wydarzenia. W programie znalazły się powitanie delegacji sołectw, prezentacja wieńców dożynkowych oraz wystąpienia zaproszonych gości. Na scenie pojawią się także lokalne zespoły ludowe, które przypomną muzyczne i taneczne tradycje regionu.
W części popołudniowej nie zabraknie rywalizacji sportowej. Zaplanowano turniej sołectw oraz wręczenie nagród w konkursach organizowanych przez tutejszy samorząd. Jedną z głównych atrakcji będzie ciesząca się co roku loteria fantowa, w której uczestnicy będą mogli zdobyć cenne nagrody.
Wieczorem wydarzenie przyjmie muzyczny charakter. Publiczność zabawi pochodzący z Częstochowy discopolowy zespół Claris, a tradycyjna zabawa taneczna zakończy dzień świętowania.
Na gości czekać będzie również bogata strefa gastronomiczna, przygotowana przez koła gospodyń wiejskich. Oprócz lokalnych potraw będzie można spróbować regionalnych specjałów i nabyć wyroby rękodzielnicze. Organizatorzy zaplanowali także prezentację maszyn rolniczych oraz nowoczesnych systemów grzewczych, w tym pieców centralnego ogrzewania.
Przyrów
Ruszają zebrania wiejskie. Urząd opublikował szczegółowy harmonogram
W gminie Przyrów rozpoczął się cykl zebrań wiejskich, podczas których mieszkańcy będą mieli możliwość omówienia najważniejszych lokalnych spraw oraz podjęcia decyzji dotyczących funkcjonowania poszczególnych sołectw.
Spotkania stanowią stały element życia samorządowego, pozwalający na bezpośrednie zgłaszanie potrzeb, inicjatyw i uwag dotyczących codziennego funkcjonowania gminy. To także okazja do rozmowy z przedstawicielami lokalnych władz, radnymi i sołtysami na temat bieżących problemów oraz planów inwestycyjnych.
Pierwsze zebrania odbyły się w miniony wtorek w Bolesławowie, w Stanisławowie oraz w Zarębicach. Kolejne zaplanowano na dzisiaj. Najpierw o godz. 17.00 w Zalesicach, a kolejne dwie godziny później w Sierakowie.
– 28 sierpnia spotkamy się natomiast z mieszkańcami w Sygontce, 23 września w Kopaninach i w Woli Mokrzeskiej, 24 września w Przyrowie oraz 29 września w Staropolu – precyzują urzędnicy, a dokładne godziny można poznać wchodząc na stronę urzędu lub na profil facebookowy gminy.
Jak podkreślają pracownicy miejscowego magistratu, w trakcie zebrań mieszkańcy będą mogli nie tylko wysłuchać informacji o podejmowanych przez decydentów działaniach, ale także współdecydować o kierunkach rozwoju swoich miejscowości.
– Zachęcamy do licznego i aktywnego udziału w spotkaniach. To najlepsza okazja do wyrażenia opinii i realnego wpływu na decyzje, jaki są podejmowane w gminie – dodają.
Przyrów
Kiedy ruszyła produkcja zielonej energii w Przyrowie?
Ponad dekada przygotowań, lata zabiegów administracyjnych, kilkanaście miesięcy budowy i wreszcie – decyzja, która przypieczętowała całość przedsięwzięcia. W listopadzie 2024 roku Farma Wiatrowa Przyrów otrzymała koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej, a tym samym rozpoczęła regularną pracę. Największa w województwie śląskim instalacja tego typu stała się pełnoprawnym uczestnikiem krajowego systemu energetycznego.
Czternaście turbin Nordex, każda o wysokości 120 metrów, stanęło na terenach kilku sołectw gminy Przyrów. Ich łączna moc wynosi 50,4 MW. Wartość inwestycji sięgnęła blisko 400 mln zł.
– To był dla nas ważny moment. Formalnie zamknęliśmy wtedy wieloletni proces przygotowań i budowy, a jednocześnie rozpoczęliśmy nowy etap, w którym Przyrów stał się punktem odniesienia na mapie energetyki odnawialnej – podkreśla Damian Pacelik, Doradca Zarządu ZE PAK.
Koncesja wydana przez Urząd Regulacji Energetyki nie oznaczała jedynie zielonego światła dla sprzedaży energii. To również konkretne skutki dla gminy i jej mieszkańców. Samorząd zyskał stabilne dochody podatkowe, właściciele gruntów – stałe opłaty dzierżawne, a perspektywa utworzenia spółdzielni energetycznej daje realną szansę na niższe rachunki za prąd w przyszłości.
Dla Grupy ZE PAK i powiązanego z nią Cyfrowego Polsatu inwestycja w Przyrowie to kolejny krok w strategii odchodzenia od węgla brunatnego.
Koncern, który przez dekady kojarzony był z zagłębiem konińskim, dziś dynamicznie rozbudowuje portfel źródeł odnawialnych. Po uruchomieniu farm w Miłosławiu i Kazimierzu Biskupim oraz rozpoczęciu budów w Człuchowie i Drzeżewie, Przyrów stał się jednym z flagowych projektów potwierdzających tę transformację.
Historia farmy wiatrowej w Przyrowie to także historia lokalnej determinacji. Pierwsze plany pojawiły się już w 2011 roku, kiedy firma Conerga przekonała władze gminy do podpisania listu intencyjnego. To wtedy samorząd podjął decyzje planistyczne, przygotował raporty środowiskowe i rozpoczął żmudny proces negocjacji z właścicielami ponad dwustu działek. Przez lata projekt dojrzewał, aż w 2021 roku trafił w ręce Grupy Polsat Plus, który nadał mu realny bieg.
Dziś, kiedy turbiny wirują już w rytmie wiatru, a energia popłynęła do sieci, niewielki Przyrów znalazł się w centrum transformacji energetycznej regionu. Zyskał na tym inwestor, gmina i mieszkańcy, a całość stała się przykładem, że konsekwencja i współpraca mogą przerodzić się w projekt o strategicznym znaczeniu.
W świecie, w którym bezpieczeństwo energetyczne i odejście od paliw kopalnych stają się priorytetem, Przyrów zapisał swoją kartę jako miejsce, gdzie wieloletnie plany stały się rzeczywistością.
Przyrów
Przyrów zainwestuje w magazyny energii. Zyska je sześć obiektów publicznych
Lokalne władze podpisały umowę na realizację projektu zakładającego dostawę i montaż nowoczesnych magazynów energii elektrycznej. Wartość przedsięwzięcia to ponad 281 tys. zł.
Siedem zestawów magazynów trafi do kluczowych obiektów użyteczności publicznej.
Zainstalowane zostaną między innymi na budynku Urzędu Miasta i Gminy Przyrów, w tamtejszej szkole podstawowej i przedszkolu, a także w ujęciach wody w Stanisławowie i Juliance oraz w miejscowej oczyszczalni ścieków.
Samorząd podkreśla, że inwestycja nie tylko wpisuje się w strategię unowocześniania gminnej infrastruktury, ale jest też odpowiedzią na wyzwania, jakie stawia transformacja energetyczna. Strategiczna infrastruktura komunalna zyskają ponadto większą stabilność zasilania.
Realizacja zadania zaplanowana jest na listopad roku. Na zadanie pozyskano środki unijne.
Przyrów
LED-y zmniejszą koszty i zużycie energii. Sygontka z nowymi lampami wzdłuż głównych tras
Zakończyła się budowa i rozbudowa oświetlenia ulicznego w Sygontce. – Wspomniana inwestycja wpisuje się w długofalową strategię poprawy jakości życia w gminie oraz wspierania działań proekologicznych – przekonują lokalni urzędnicy.
W ramach przeprowadzonych prac powstało nowe oświetlenie uliczne przy ulicy Konopnickiej w Sygontce, zlokalizowane w kierunku drogi powiatowej i przystanku autobusowego. Rozbudowano również oświetlenie przy ulicy Źródlanej, łączącej Sygontkę z Julianką.
Na część przedsięwzięcia gmina pozyskała dofinansowanie w wysokości 69 tys. zł ze środków urzędu marszałkowskiego w ramach inicjatywy sołeckiej. Jak mówią pracownicy urzędu gminy, nowa inwestycja to nie tylko poprawa komfortu życia i bezpieczeństwa mieszkańców, ale także działanie proekologiczne.
– Zastosowane lampy LED są energooszczędne, co ogranicza koszty eksploatacji i wpływa pozytywnie na środowisko. Oświetlone ulice ułatwią także korzystanie z przestrzeni publicznych i tras turystycznych, co z kolei będzie sprzyjać rozwojowi rekreacji – tłumaczą miejscowi urzędnicy.
Wykonawcą robót była spółka z Zawiercia. Wartość zadania wyniosła 135 tys. zł.
Przyrów
Przyrów szykuje się na święto plonów. Dożynki gminne odbędą się w ostatnią niedzielę sierpnia
Teren rekreacyjno-sportowy „Brzózki” w Przyrowie ponownie stanie się miejscem świętowania zakończenia żniw. Gminne dożynki, które zaplanowano na 31 sierpnia, będą nie tylko okazją do podziękowania za tegoroczne plony, ale również do integracji mieszkańców i dobrej zabawy w duchu lokalnych tradycji.
Uroczystości rozpoczną się od nabożeństwa polowego, po którym nastąpi oficjalne otwarcie wydarzenia. W programie przewidziano między innymi powitanie delegacji sołectw, prezentację i złożenie wieńców dożynkowych, przemówienia zaproszonych gości oraz występy zespołów ludowych.
Nie zabraknie również emocji sportowych i wspólnej rywalizacji. Zaplanowano turniej sołectw, a także wręczenie nagród w gminnych konkursach. Dodatkową atrakcją będzie loteria fantowa z ciekawymi nagrodami do wygrania.
Wieczór natomiast upłynie już pod znakiem muzyki. Na scenie wystąpi zespół Claris, a tradycyjna zabawa taneczna zakończy dożynkowe świętowanie.
Na uczestników czekać będą również liczne atrakcje towarzyszące. W strefie gastronomicznej będzie można skosztować dań przygotowanych przez koła gospodyń wiejskich, a także zakupić regionalne specjały i rękodzieło.
Organizatorzy zapowiadają też prezentacje maszyn rolniczych i nowoczesnych systemów grzewczych, w tym pieców centralnego ogrzewania.
-
Poczesna5 miesięcy temuTragiczny wypadek na trasie między Sobuczyną a Nieradą. Nie żyje 34-letnia kobieta
-
Myszków3 miesiące temuDom, który stał się miejscem strachu. Bracia z Myszkowa aresztowani za wielomiesięczną przemoc
-
Poczesna1 rok temuW gminie huczy, policja o niczym oficjalnie nie wie, a wójt milczy i unika odpowiedzi
-
Blachownia3 lata temuPodwójna kompromitacja byłego sołtysa. Przegrał dwa procesy i wyszło, że jednak zarabiał na pornografii









