W Szkole Podstawowej im. Władysława Szafera w Żarkach powstała nowoczesna przestrzeń edukacyjna ukierunkowana na rozwój świadomości ekologicznej i przyrodniczej uczniów. Inwestycja została zrealizowana w ramach projektu „Zielona klasa – W zielone gramy”, dofinansowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Uroczyste otwarcie pracowni odbyło się 11 lutego pod hasłem „Z przyrodą przez wiedzę – śladami Władysława Szafera”. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, instytucji wspierających oświatę i ochronę środowiska, społeczność szkolna oraz zaproszeni goście.

– Inwestowanie w edukację ekologiczną najmłodszych jest bardzo ważne. Zielona Pracownia służyć będzie jako miejsce eksperymentów, obserwacji i rozwijania zainteresowań przyrodniczych, a także budowania świadomości klimatycznej – podkreślano.

W części artystycznej uczniowie przypomnieli postać patrona szkoły – wybitnego botanika, pioniera ochrony przyrody w Polsce i współtwórcy parków narodowych. Spotkanie uatrakcyjniono występem Zespołu Iskra oraz Aleksandry Morawiec, Łucji Nowak i Alicji Majchrzak.

– Nowa Zielona Pracownia to funkcjonalna i estetyczna przestrzeń dydaktyczna przystosowana do prowadzenia zajęć z biologii, geografii i przyrody. Sala została zmodernizowana i wyposażona w nowoczesne pomoce dydaktyczne, w tym modele anatomiczne, zestawy doświadczalne, plansze edukacyjne oraz środki multimedialne. Wnętrze wzbogacono o elementy roślinności, tematyczne dekoracje oraz nowe meble, tworząc przyjazne środowisko sprzyjające nauce i realizacji projektów ekologicznych – informuje Katarzyna Kulińska-Pluta z żareckiego magistratu.

Wartość zadania wyniosła 60 tys. zł, z czego 48 tys. zł stanowiło dofinansowanie z WFOŚiGW, a 12 tys. zł to wkład własny gminy.

Blisko 22 mln zł przeznaczono na zakup 30 nowoczesnych samochodów ratowniczo-gaśniczych oraz specjalistycznego sprzętu dla jednostek Państwowej Straży Pożarnej z terenu województwa śląskiego. Uroczyste przekazanie pojazdów odbyło się na placu Centralnej Szkoły Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie.

Do podziału bojowego trafiły samochody ratowniczo-gaśnicze w różnych konfiguracjach – lekkie i ciężkie, a także wozy operacyjne i pojazdy wyposażone w systemy dronowe. Wśród przekazanego sprzętu znalazła się również autodrabina oraz robot gaśniczy. Nowe wyposażenie ma zwiększyć skuteczność działań zarówno podczas pożarów, jak i w sytuacjach wymagających użycia nowoczesnych technologii – przy wypadkach drogowych, zagrożeniach chemicznych czy usuwaniu skutków gwałtownych zjawisk pogodowych.

Finansowanie zakupu oparto na kilku źródłach. Kluczową część środków – 9,5 mln zł – zabezpieczył Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Z budżetu województwa śląskiego przekazano na ten cel 1,8 mln zł. Pozostałe środki pochodziły m.in. z budżetu państwa oraz wkładów własnych jednostek.

Podczas uroczystości prezes Funduszu Mateusz Pindel podkreślił znaczenie inwestowania w bezpieczeństwo służb ratowniczych.

– Bezpieczny strażak to bezpieczny mieszkaniec województwa – zaznaczył.

Nowe pojazdy w najbliższych tygodniach trafią do jednostek PSP w całym regionie. Ich wprowadzenie do służby oznacza realne wzmocnienie systemu reagowania kryzysowego w województwie, zarówno w obszarze klasycznych działań ratowniczo-gaśniczych, jak i interwencji związanych z zagrożeniami ekologicznymi oraz klęskami żywiołowymi.

Zapewnienie mieszkańcom stabilnego dostępu do wody pitnej o odpowiedniej jakości staje się jednym z kluczowych wyzwań dla samorządów w województwie śląskim. Rosnące obciążenie infrastruktury, zmiany klimatyczne, potrzeba modernizacji sieci oraz zagrożenia o charakterze kryzysowym sprawiają, że kwestie związane z bezpieczeństwem dostaw wody coraz częściej trafiają na listę lokalnych priorytetów inwestycyjnych. Odpowiedzią na te potrzeby ma być program „Bezpieczeństwo dostaw wody pitnej na obszarze województwa śląskiego”, którego szczegółowe zasady przyjął Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Celem programu jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dostaw wody do spożycia poprzez wdrażanie nowoczesnych i efektywnych rozwiązań technicznych oraz technologicznych. Chodzi nie tylko o poprawę jakości wody, ale również o zagwarantowanie jej odpowiedniej ilości, ciągłości dostaw oraz odporności systemów wodociągowych na awarie, zakłócenia energetyczne czy zagrożenia związane z cyberbezpieczeństwem.

Adresatami programu są jednostki samorządu terytorialnego, a także podmioty gospodarcze realizujące zadania własne gmin w zakresie zaopatrzenia mieszkańców w wodę, pod warunkiem że samorządy posiadają w nich większościowe udziały.

Zakres przedsięwzięć kwalifikujących się do wsparcia jest szeroki. Program obejmuje budowę, rozbudowę i modernizację infrastruktury niezbędnej do poboru, uzdatniania, magazynowania, dystrybucji i monitorowania wody. Dofinansowanie może dotyczyć m.in. modernizacji sieci wodociągowych i przyłączy, budowy ujęć wody, studni awaryjnych i zapasowych, pompowni, stacji uzdatniania oraz zbiorników wody pitnej. Istotnym elementem są także systemy monitoringu jakości i zabezpieczenia infrastruktury, w tym rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa.

Program kładzie również nacisk na zwiększenie efektywności i odporności systemów wodociągowych. Wsparciem mogą zostać objęte inwestycje ograniczające straty wody – co najmniej o 25 proc. – eliminujące elementy azbestocementowe, umożliwiające ponowne wykorzystanie wody zużytej, a także projekty zwiększające niezależność energetyczną obiektów zaopatrzenia w wodę. W tym zakresie dopuszczono m.in. finansowanie instalacji odnawialnych źródeł energii wykorzystywanych na potrzeby własne infrastruktury wodociągowej. W sytuacjach kryzysowych możliwe jest także dofinansowanie urządzeń i środków transportu służących dystrybucji wody pitnej poza siecią wodociągową.

Zasady finansowania jasno pokazują, że dotacje mają charakter uzupełniający i wymagają zaangażowania środków zwrotnych. Jednostki samorządu terytorialnego mogą liczyć na dotację do 30 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, natomiast podmioty gospodarcze – do 20 proc. Warunkiem uzyskania dotacji jest zaciągnięcie pożyczki ze środków Funduszu w wysokości nie mniejszej niż wartość przyznanej dotacji. Łączna intensywność wsparcia w formie pożyczki lub pożyczki łączonej z dotacją może sięgnąć nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych.

Wprowadzono również wyraźne limity kwotowe. Maksymalna wysokość dotacji wynosi 500 tys. zł, a minimalna łączna kwota wnioskowanego dofinansowania to 200 tys. zł.

Nabór wniosków prowadzony będzie do 29 października 2027 roku lub do momentu wyczerpania alokacji środków. Program zaplanowano na lata 2026-2028, a termin zakończenia realizacji zadań wyznaczono na 15 listopada 2028 roku. Roczny budżet dotacyjny WFOŚiGW w Katowicach przeznaczony na realizację programu wynosi 3 mln zł, przy czym Fundusz zastrzega możliwość zwiększenia tej puli w zależności od zainteresowania i dostępnych środków.

Samorządy i spółki wodociągowo-kanalizacyjne, których projekty z zakresu gospodarki wodnej lub ściekowej przepadły w konkursach o środki zagraniczne wyłącznie z powodu wyczerpania alokacji, otrzymują realną drugą szansę. Od 6 lutego rusza nabór wniosków do programu, który ma umożliwić realizację inwestycji wcześniej ocenionych pozytywnie, lecz odsuniętych na listy rezerwowe.

Program skierowany jest do jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, a także do przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych oraz innych podmiotów realizujących, w imieniu samorządów, zadania własne związane z gospodarką wodną i ściekową. Warunek jest jeden – chodzi wyłącznie o projekty, które przeszły pełną ocenę formalną i merytoryczną w konkursach finansowanych ze środków zagranicznych, lecz nie otrzymały dofinansowania z powodu braku pieniędzy.

Mechanizm wsparcia opiera się na finansowaniu do 100 proc. kosztów kwalifikowanych zadania. Kluczowym elementem jest połączenie pożyczki – umarzalnej lub nieumarzalnej – z dotacją, która może stanowić maksymalnie 30 proc. wartości dofinansowania. Jej wysokość nie może jednak przekroczyć 1 mln zł. Oznacza to, że samorządy mogą liczyć na znaczące odciążenie budżetów, ale jednocześnie muszą być gotowe na współfinansowanie inwestycji w formule zwrotnej.

Istotnym wymogiem formalnym jest zachowanie pełnej tożsamości projektu. Wnioskodawca musi wykazać, że zakres inwestycji zgłaszanej do Funduszu jest identyczny z zakresem projektu, który wcześniej trafił do konkursu o środki zagraniczne. Konieczne będzie również przedłożenie dokumentów potwierdzających pozytywną ocenę formalną i merytoryczną oraz fakt, że brak dofinansowania wynikał wyłącznie z ograniczonej puli środków, a nie z uchybień po stronie wnioskodawcy.

Nabór wniosków zaplanowano do 29 października 2027 roku, przy czym Fundusz zastrzegł sobie możliwość jego wcześniejszego zakończenia lub czasowego wstrzymania. W praktyce oznacza to, że samorządy zainteresowane wsparciem nie powinny odkładać decyzji na ostatnią chwilę.

Dla wielu gmin, zwłaszcza mniejszych, program może okazać się kluczowym narzędziem do realizacji inwestycji w infrastrukturę wodno-ściekową, która, choć mniej widowiskowa niż drogi czy obiekty sportowe, bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo sanitarne, ochronę środowiska i komfort życia mieszkańców. To także sygnał, że projekty dobrze przygotowane, lecz przegrane z arytmetyką konkursową, nie muszą na stałe trafiać do szuflady.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach rozpoczął nabór wniosków w ramach Programu „Eko Wspólnota”, skierowanego do wspólnot mieszkaniowych planujących inwestycje w poprawę efektywności energetycznej budynków oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. Program ma zachęcić zarządców nieruchomości do kompleksowych działań ograniczających zużycie energii, obniżających koszty eksploatacji i poprawiających jakość powietrza w regionie.

O wsparcie mogą ubiegać się wspólnoty mieszkaniowe działające zgodnie z ustawą o własności lokali. Zakres dofinansowania obejmuje zarówno termomodernizację budynków, jak i montaż odnawialnych źródeł energii, w tym instalacji fotowoltaicznych czy innych rozwiązań wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych.

Program przewiduje kilka form finansowania. Wspólnoty mogą skorzystać z dotacji do 15 proc. kosztów kwalifikowanych, maksymalnie do kwoty 66,5 tys. zł. Alternatywnie możliwe jest połączenie pożyczki z dotacją, co pozwala sfinansować nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji. W tym wariancie pożyczka może pokryć całość dofinansowania, natomiast dotacja może wynieść do 35 proc. jego wartości, jednak nie więcej niż 250 tys. zł. Warunkiem uzyskania wyższej dotacji jest skorzystanie z pożyczki oferowanej przez Fundusz.

Nabór wniosków potrwa do 16 marca lub do wyczerpania dostępnych środków. Dokumenty należy składać bezpośrednio w siedzibie WFOŚiGW w Katowicach. 

Na realizację programu przeznaczono 5 mln zł w formie dotacji, przy czym pula środków pożyczkowych nie jest limitowana. Fundusz dopuszcza również możliwość zwiększenia alokacji, jeśli zainteresowanie programem będzie duże.

W drugiej połowie stycznie odbyło się spotkanie zorganizowane przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, poświęcone realizacji Programu Czyste Powietrze. Wydarzenie było okazją do podsumowania dotychczasowych efektów programu oraz omówienia nowych rozwiązań mających na celu skuteczniejsze wsparcie mieszkańców w działaniach na rzecz poprawy jakości powietrza.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele samorządów, w tym wójt Anna Syguda, której towarzyszyły gminne urzędniczki Barbara Pisula oraz Anna Bednarek-Czaja. Dyskusja koncentrowała się na bieżących wyzwaniach związanych z wdrażaniem programu, roli gmin jako operatorów oraz możliwościach usprawnienia obsługi mieszkańców korzystających z dofinansowania.

W województwie śląskim funkcję operatorów Programu Czyste Powietrze pełni obecnie 105 samorządów.

– W tym gronie znajduje się również gmina Wręczyca Wielka, która aktywnie angażuje się w działania informacyjne i doradcze, pomagając mieszkańcom w przygotowaniu wniosków oraz realizacji inwestycji służących poprawie efektywności energetycznej budynków i ograniczeniu emisji zanieczyszczeń – mówi wójt Syguda.

Organizatorzy spotkania podkreślali, że skuteczna realizacja Programu Czyste Powietrze wymaga ścisłej współpracy pomiędzy samorządami a instytucjami odpowiedzialnymi za finansowanie i koordynację działań. Przekonywali przy tym, iż wspólne zaangażowanie pozwala nie tylko sprawniej wdrażać rozwiązania systemowe, ale przede wszystkim realnie wpływać na zdrowie mieszkańców i poprawę jakości życia w regionie.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach uruchamia program, który realnie wesprze śląskie samorządy w inwestycjach związanych z gospodarką ściekową. 

Chodzi o poprawę infrastruktury na terenach aglomeracji objętych Krajowym Programem Oczyszczania Ścieków Komunalnych – od 2000 do 14999 RLM. 

O dofinansowanie mogą ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, ich związki oraz podmioty realizujące zadania własne gmin. Program obejmuje m.in. budowę i modernizację oczyszczalni ścieków, sieci kanalizacji sanitarnej oraz podłączeń budynków. 

Wsparcie może sięgnąć nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych, w tym do 50 proc. w formie dotacji – maksymalnie do 4 mln zł – przy jednoczesnym zaciągnięciu pożyczki w co najmniej tej samej wysokości. 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ponownie ogłosił konkurs „Zielone Czeki” – coroczne nagrody przyznawane z okazji Dnia Ziemi za szczególne działania na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej w województwie śląskim. Tegoroczna edycja dotyczy inicjatyw zrealizowanych lub zakończonych w 2025 roku, a wnioski można składać do 16 marca.

Celem programu jest promowanie aktywności proekologicznej i zrównoważonego rozwoju w regionie. Nagrody trafią zarówno do osób fizycznych, jak i instytucji, samorządów czy organizacji pozarządowych. Konkurs obejmuje sześć kategorii – „Ekologiczna osobowość roku”, „EkoEdukator”, „Młody Ekolog”, „EkoSamorząd”, „EkoNGO” oraz „EkoInwestycja”.

W pierwszej z nich wyróżniane mają być osoby, które w minionym roku wniosły szczególny wkład w ochronę środowiska, promowały postawy proekologiczne lub realizowały działania na rzecz zrównoważonego rozwoju w województwie śląskim. Kategoria „EkoEdukator” przeznaczona jest dla osób, szkół, instytucji kultury i innych podmiotów prowadzących edukację ekologiczną oraz popularyzujących wiedzę o środowisku. Z kolei „Młody Ekolog” to propozycja dla osób, które nie ukończyły 18 lat (do 31 grudnia 2025 roku – przyp. red.), a w minionym roku wyróżniały się działalnością prośrodowiskową.

W kategorii „EkoSamorząd” mogą startować gminy i powiaty, które wdrożyły inwestycje, programy lub działania służące poprawie stanu środowiska i jakości życia mieszkańców. „EkoNGO” obejmuje organizacje pozarządowe realizujące kampanie, inicjatywy społeczne i projekty związane z ochroną przyrody lub edukacją ekologiczną. Natomiast „EkoInwestycja” skierowana jest do instytucji, przedsiębiorstw, samorządów i innych podmiotów (z wyłączeniem osób fizycznych), które zakończyły inwestycje przynoszące zauważalne efekty środowiskowe – m.in. ograniczające emisje, modernizujące infrastrukturę, rozwijające OZE czy wdrażające innowacje proekologiczne. W tej kategorii ocenie podlega m.in. trwałość efektów, efektywność ekologiczna, wpływ społeczny oraz innowacyjność projektu.

Nagrody przyznawane są w formie finansowej i niepieniężnej. Nagrody pieniężne mają postać Zielonego Czeku oraz wyróżnienia, a dodatkowo laureaci otrzymują statuetki lub dyplomy. Zielony Czek to 15 tys. zł, podobnie jak ewentualna nagroda specjalna. Wyróżnienia opiewają na 5 tys. zł. Regulamin przewiduje, że w każdej kategorii może zostać przyznany jeden Zielony Czek, a kapituła może dodatkowo wskazać do dwóch wyróżnień. W przypadku niewyłonienia laureata w danej kategorii możliwe jest nagrodzenie większej liczby kandydatów w innej.

Prawo zgłaszania kandydatów przysługuje nie tylko samym zainteresowanym, ale również członkom kapituły oraz instytucjom ochrony środowiska, samorządom, organizacjom pozarządowym, placówkom edukacyjnym i naukowym, izbom gospodarczym, a w przypadku kategorii „Młody Ekolog” – także rodzicom lub opiekunom prawnym. Warunkiem udziału jest złożenie wniosku wraz z uzasadnieniem na właściwym formularzu (odpowiednie załączniki zostały przypisane do poszczególnych kategorii). Do zgłoszeń w kategoriach samorządowych i inwestycyjnych należy dołączyć dokumentację fotograficzną, a w przypadku modernizacji wymagane są zdjęcia „przed” i „po”.

Wnioski można składać w formie papierowej – listownie, kurierem lub osobiście w siedzibie katowickiego Funduszu – a także elektronicznie poprzez ePUAP lub e-Doręczenia. O zachowaniu terminu decyduje data wpływu (w przypadku wersji papierowej) lub data wysłania na elektroniczną skrzynkę podawczą (przy zgłoszeniu online). Instytucja zastrzega sobie możliwość wezwania do uzupełnienia braków oraz weryfikowania informacji zawartych we wniosku, w tym poprzez żądanie dodatkowych dokumentów lub wizytę na miejscu realizacji inwestycji.

Jak wskazano w regulaminie, lista laureatów ma zostać ogłoszona do 30 kwietnia, natomiast decyzję o przyznaniu nagród podejmuje ostatecznie zarząd Funduszu na podstawie rekomendacji kapituły.

Warto przy tym pamiętać o istotnym ograniczeniu. Nagrody pieniężne nie mogą być przyznawane pracownikom administracji rządowej i samorządowej za działania wykonywane w ramach obowiązków służbowych.

Konkurs „Zielone Czeki” pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych regionalnych inicjatyw nagradzających konkretne, zakończone działania i inwestycje proekologiczne. Dla organizacji, samorządów i społeczników to nie tylko szansa na finansowe wsparcie, ale także na promocję inicjatyw, które realnie zmieniają lokalne otoczenie.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach rozpoczął nabór wniosków do programu wspierającego inwestycje związane z zagospodarowaniem wód opadowych oraz rozwojem tzw. błękitno-zielonej infrastruktury. To propozycja dla samorządów i innych uprawnionych podmiotów, które chcą ograniczać skutki suszy i gwałtownych ulew, zwiększać lokalną retencję oraz lepiej wykorzystywać deszczówkę.

Program obejmuje szeroki katalog przedsięwzięć. Wsparcie można uzyskać m.in. na systemy zrównoważonego gospodarowania wodami opadowymi, instalacje do zbierania i wykorzystania wód deszczowych i roztopowych, a także rozwiązania łączące zieleń i wodę w przestrzeni publicznej. Chodzi m.in. o zielone dachy, zielone przystanki, ogrody deszczowe, ogrody wertykalne i żyjące ściany, a także zbiorniki retencyjne, te naziemne i podziemne. Dofinansowanie obejmuje również adaptację istniejących zbiorników, tworzenie rowów bioretencyjnych czy likwidację nawierzchni nieprzepuszczalnych, które utrudniają wsiąkanie wody.

O środki mogą ubiegać się osoby prawne posiadające tytuł prawny do nieruchomości objętej inwestycją. Wnioskodawcami mogą być również jednostki samorządu terytorialnego, które działają w imieniu osób fizycznych w ramach gminnych programów dofinansowań.

Program będzie realizowany w latach 2026-2028, a wsparcie ma formę dotacji oraz pożyczki nieumarzalnej. Łącznie możliwe jest sfinansowanie nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych, przy czym maksymalna wysokość dotacji wynosi 300 tys. zł, a minimalna kwota wnioskowanego dofinansowania nie może być niższa niż 50 tys. zł.

W przypadku jednostek samorządu terytorialnego przewidziano dotację do 80 proc. kosztów kwalifikowanych. Warunkiem jej przyznania jest jednak zaciągnięcie pożyczki nieumarzalnej w WFOŚiGW w Katowicach, która uzupełni finansowanie do poziomu 100 proc. kosztów kwalifikowanych (z wyłączeniem przedsięwzięć obejmujących dofinansowanie dla osób fizycznych w ramach programów gminnych). 

Dla pozostałych wnioskodawców dotacja może wynieść do 50 proc. kosztów kwalifikowanych, a co do zasady wymagana jest pożyczka w wysokości nie mniejszej niż wartość dotacji, przy czym program przewiduje określone wyjątki.

Fundusz podkreśla, że nie udziela pomocy na zadania, które zostały zakończone przed złożeniem wniosku. Ostateczny termin zakończenia przedsięwzięć to 31 października 2028 roku.

Nabór potrwa do 29 października 2027 roku lub do wyczerpania alokacji środków. Dokumenty można złożyć w siedzibie WFOŚiGW w Katowicach, przesłać pocztą lub kurierem, dostarczyć osobiście, a także przekazać elektronicznie – przez ePUAP lub usługę e-Doręczeń. Regulaminy i niezbędne dokumenty dostępne są na stronie internetowej WFOŚiGW w Katowicach.

Szkoły z województwa śląskiego ponownie staną przed szansą realnej zmiany warunków nauki przedmiotów przyrodniczych. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ogłosił kolejną edycję konkursu „Zielona Pracownia”, w ramach którego samorządy mogą pozyskać środki na stworzenie nowoczesnych, funkcjonalnych i inspirujących przestrzeni edukacyjnych w szkołach.

Program od lat cieszy się dużym zainteresowaniem, a pracownie powstające dzięki wsparciu Funduszu wyraźnie podnoszą jakość nauczania biologii, geografii, ekologii, chemii, fizyki czy geologii. Chodzi nie tylko o estetykę, ale przede wszystkim o praktyczny wymiar nauki – miejsca, w których uczniowie mogą eksperymentować, obserwować i samodzielnie odkrywać zjawiska przyrodnicze, zamiast ograniczać się wyłącznie do teorii.

O dofinansowanie mogą ubiegać się organy prowadzące szkoły z terenu województwa śląskiego. Wnioski będzie można składać do 30 stycznia. Wybrane projekty otrzymają dotacje pokrywające do 80 proc. kosztów kwalifikowanych, przy czym maksymalna kwota wsparcia wynosi 60 tys. zł. Warunkiem jest, aby całkowity koszt zadania nie był niższy niż 75 tys. zł, a co najmniej 20 proc. wydatków zostało sfinansowane ze środków własnych wnioskodawcy.

Zakres kosztów kwalifikowanych obejmuje przede wszystkim zakupy i usługi niezbędne do osiągnięcia efektów ekologicznych i edukacyjnych. Dotacją mogą być objęte m.in. pomoce dydaktyczne bezpośrednio związane z edukacją przyrodniczą i ekologiczną, sprzęt audio-wideo, komputerowy i multimedialny, urządzenia wielofunkcyjne, a także pełne wyposażenie pracowni – od stołów i krzeseł, przez tablice szkolne i gabloty ekspozycyjne, po biurka nauczycielskie czy stojaki na mapy i plansze.

Część wydatków, takich jak prace remontowe i modernizacyjne (w tym oświetlenie oraz instalacje elektryczne i wodno-kanalizacyjne), a także koszty transportu i dostawy materiałów, może stanowić wyłącznie wkład własny samorządu lub szkoły. W praktyce oznacza to jednak, że program pozwala kompleksowo zaplanować i zrealizować odnowienie szkolnej przestrzeni – od zaplecza technicznego po nowoczesne wyposażenie dydaktyczne.

„Zielona Pracownia” to dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych programów edukacyjno-ekologicznych w regionie. Dla wielu szkół stał się impulsem do stworzenia miejsc, które nie tylko spełniają współczesne standardy nauczania, ale także realnie angażują uczniów i budują ich świadomość ekologiczną. W ostatniej edycji programu dofinansowanie otrzymało 85 placówek. Łączna kwota przyznanych dotacji wyniosła ponad 4 mln zł.

Gmina Lipie po raz kolejny wychodzi naprzeciw mieszkańcom zainteresowanym poprawą jakości powietrza i obniżeniem kosztów ogrzewania. W styczniu ruszy nowy nabór wniosków o dofinansowanie do wymiany starych, nieefektywnych źródeł ciepła na nowoczesne i ekologiczne rozwiązania grzewcze. Program realizowany jest ze środków budżetowych gminy i stanowi element lokalnych działań proekologicznych.

Z dotacji mogą skorzystać osoby fizyczne będące właścicielami lub współwłaścicielami domów jednorodzinnych oraz lokali mieszkalnych położonych na terenie gminy Lipie. Warunkiem jest likwidacja dotychczasowego, przestarzałego źródła ogrzewania i zastąpienie go nowym, bardziej przyjaznym dla środowiska systemem grzewczym.

Dofinansowanie obejmuje zakup i montaż nowego ekologicznego źródła ciepła. Wsparciem objęte będą kotły na biomasę, ogrzewanie elektryczne oraz pompy ciepła – zarówno powietrzne, jak i gruntowe. To rozwiązania, które nie tylko ograniczają emisję zanieczyszczeń do atmosfery, ale również wpisują się w długofalową strategię transformacji energetycznej i poprawy komfortu życia mieszkańców.

Wysokość dotacji wynosi 50 proc. kosztów kwalifikowanych brutto, przy czym maksymalna kwota dofinansowania nie może przekroczyć 10 tys. zł. Oznacza to realne wsparcie finansowe dla gospodarstw domowych planujących inwestycję w nowoczesne źródło ogrzewania.

Nabór wniosków rozpocznie się w styczniu i potrwa do 30 czerwca. Dokumenty będą rozpatrywane według kolejności wpływu do urzędu, aż do wyczerpania środków zabezpieczonych w budżecie gminy na ten cel. Samorząd zachęca, by nie odkładać złożenia wniosku na ostatnią chwilę, ponieważ o przyznaniu dofinansowania decydować będzie zarówno spełnienie kryteriów formalnych, jak i dostępność środków.

– Dla mieszkańców to nie tylko szansa na uzyskanie wsparcia finansowego, ale również inwestycja w nowoczesne, tańsze w eksploatacji i bardziej ekologiczne ogrzewanie, które będzie służyć przez kolejne lata – podkreślają miejscowi urzędnicy.

Program „Czyste Powietrze”, od lat kluczowy element walki o poprawę jakości powietrza w Polsce, wchodzi w nowy etap. Po przeprowadzonej reformie rząd zapowiada kolejne działania – tym razem skierowane do osób, które w poprzednich edycjach programu padły ofiarą nieuczciwych firm wykonawczych. Na początku przyszłego roku Rada Ministrów ma zająć się projektem ustawy, która ma zapewnić realną pomoc poszkodowanym beneficjentom.

Projekt ustawy o pomocy osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją programu „Czyste Powietrze” został już wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu. To odpowiedź na narastający problem beneficjentów, od których – na skutek wykrytych nieprawidłowości – wymagano zwrotu dotacji wypłacanych jeszcze według starych, znacznie mniej restrykcyjnych zasad.

– To temat niezwykle ważny dla tysięcy beneficjentów. Mam nadzieję, że projekt ustawy zostanie przyjęty jednogłośnie – podkreśla Robert Gajda, zastępca prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Jak wykazały kontrole, przed reformą programu część firm wykonawczych działała w sposób świadomy na szkodę właścicieli domów. Zdarzały się przypadki pobierania zaliczek bez wykonania prac, wystawiania fikcyjnych faktur czy zawyżania kosztów inwestycji. Problem polegał na tym, że formalna odpowiedzialność za rozliczenie dotacji spadała na beneficjenta. Nawet wtedy, gdy sam był ofiarą oszustwa.

Skala nieprawidłowości okazała się systemowa. W starym modelu wnioski były akceptowane niemal automatycznie, a środki wypłacano bez wystarczającej weryfikacji. Kontrole ujawniły m.in. fikcyjne prace termomodernizacyjne, rażąco zawyżane ceny, brak nadzoru nad jakością robót, a także sytuacje, w których wymieniano np. jedynie źródło ciepła bez ocieplenia budynku. Efektem był brak realnych oszczędności energetycznych.

Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, zgodnie z obowiązującymi przepisami, mają prawo wstrzymywać wypłatę środków lub żądać zwrotu dotacji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Jak podkreślają przedstawiciele funduszy, weryfikacja kosztów nie jest przejawem złej woli, lecz obowiązkiem dbania zarówno o interes beneficjentów, jak i o finanse publiczne. Zdarzały się bowiem sytuacje, w których znaczna część kwoty na fakturze stanowiła wyłącznie marżę wykonawcy, nie mającą nic wspólnego z realną wartością prac czy materiałów.

Według danych NFOŚiGW, do końca września w bazie zgłoszeń dotyczących postępowań organów ścigania, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz nadużyć finansowych zarejestrowano już 477 spraw. Co istotne, liczba ta stale rośnie, a zawiadomienia składają zarówno wojewódzkie fundusze, jak i sami beneficjenci.

Przygotowywana ustawa ma wprowadzić mechanizmy, które pozwolą chronić poszkodowanych oraz skuteczniej dochodzić należności bezpośrednio od nieuczciwych wykonawców. Projekt zakłada m.in. możliwość zawieszenia egzekwowania nierozliczonych zaliczek wobec beneficjentów do czasu wyjaśnienia sprawy.

Zmiany legislacyjne są elementem szerszego porządkowania programu „Czyste Powietrze”. Od 31 marca obowiązują już nowe zasady, w tym tabela kosztów jednostkowych ograniczająca zawyżanie cen, prefinansowanie do 35 proc. wypłacane pod kontrolą operatora oraz obowiązkowy audyt energetyczny, który ma zagwarantować realne efekty inwestycji.

Istotną rolę w nowym modelu odgrywają operatorzy – gminy oraz WFOŚiGW – którzy bezpłatnie wspierają mniej zamożnych mieszkańców na każdym etapie procesu. Najwyższy poziom dofinansowania oraz prefinansowanie są obecnie realizowane wyłącznie z ich udziałem, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo beneficjentów.

Równolegle fundusze usprawniły rozliczanie wniosków o płatność. W samym ubiegłym roku obsłużono niemal 200 tys. wniosków, a w latach 2024-2025 wypłaty przekroczyły rekordowe 10 mld zł. Jak informuje NFOŚiGW – to więcej niż przez pięć wcześniejszych lat łącznie.

Od uruchomienia programu we wrześniu 2018 roku podpisano blisko 945 tysięcy umów, a łączna wartość wypłat sięgnęła niemal 19 mld zł. Zrealizowano ponad 550 tysięcy inwestycji, w tym wymieniono około 450 tysięcy przestarzałych źródeł ciepła.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach do końca roku czeka jeszcze na wnioski do trzeciej edycji konkursu „Eko-Wydarzenia”, skierowanego do organizacji i instytucji działających na rzecz ochrony środowiska oraz edukacji ekologicznej na terenie województwa śląskiego. To propozycja dla tych, którzy chcą realizować lokalne, wartościowe inicjatywy budujące świadomość ekologiczną i aktywizujące mieszkańców regionu.

Celem konkursu jest podnoszenie poziomu wiedzy ekologicznej, upowszechnianie dobrych praktyk oraz wzmacnianie postaw prośrodowiskowych w społeczeństwie, w tym wśród dzieci i młodzieży. Wsparcie mogą uzyskać projekty dotyczące m.in. transformacji energetycznej, poprawy jakości powietrza, gospodarki o obiegu zamkniętym – w tym gospodarki odpadami, ochrony wód i gospodarki wodnej – a także ochrony bioróżnorodności i funkcji ekosystemów. Konkurs obejmuje również działania z zakresu adaptacji do zmian klimatu, edukacji ekologicznej, innowacyjności oraz upowszechniania zasad dobrej praktyki rolniczej i produkcji rolnej metodami ekologicznymi.

Nabór skierowany jest do stowarzyszeń i związków stowarzyszeń, fundacji, kół gospodyń wiejskich oraz samorządowych instytucji kultury. Warunkiem udziału jest prowadzenie działalności proekologicznej lub edukacyjnej zapisanej w celach statutowych oraz brak działalności nastawionej na zysk – całość dochodów musi być przeznaczana na realizację zadań statutowych.

Wnioski można składać do 31 grudnia. Dofinansowanie może wynieść do 80 proc. kosztów kwalifikowanych zadania, przy czym maksymalna kwota dotacji to 10 tys. zł. Minimalny koszt całkowity projektu nie może być niższy niż 12,5 tys. zł. Łączna pula przeznaczonych przez WFOŚiGW w Katowicach środków wynosi około 1 mln zł.

Wybrane projekty muszą zostać zrealizowane w okresie od 1 marca do 15 października przyszłego roku. Pozyskane środki można przeznaczyć m.in. na organizację warsztatów, pikników ekologicznych, festynów, kampanii informacyjnych, działań edukacyjnych czy inicjatyw integrujących lokalne społeczności wokół tematów związanych z ochroną środowiska.

Start inwestycji odnawialnych źródeł energii w powiecie myszkowskim stał się faktem. Podpisano umowę z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, na mocy której do samorządów trafi 50 mln zł w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Dzięki temu w całym powiecie powstaną 593 instalacje fotowoltaiczne, 533 magazyny energii oraz ponad 250 pomp ciepła. Łączna moc nowych instalacji przekroczy 7 MW, co oznacza realne wzmocnienie lokalnego bezpieczeństwa energetycznego i wyraźne obniżenie rachunków zarówno w sektorze publicznym, jak i w gospodarstwach domowych.

Klaster Energii Powiatu Myszkowskiego, powołany w 2021 roku jako platforma współpracy samorządów, środowiska naukowego i przedsiębiorców, od początku miał być narzędziem budowania niezależności energetycznej regionu. Jego członkami założycielami zostały wszystkie samorządy z powiatu myszkowskiego, a funkcję lidera powierzono Związkowi Gmin i Powiatów Subregionu Województwa Śląskiego. Dofinansowanie jest efektem wspólnego zgłoszenia projektu do Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz konsekwentnej współpracy wszystkich partnerów.

Starostwo powiatowe zainwestuje w najważniejsze instytucje publiczne. Szpital Powiatowy w Myszkowie otrzyma trzy pompy ciepła, które zostaną włączone w już działającą instalację fotowoltaiczną. W Zespole Szkół nr 2 w Myszkowie powstanie nowa instalacja fotowoltaiczna wraz z magazynem energii i pompą ciepła, a Zespół Szkół im. Tadeusza Kościuszki w Żarkach wzbogaci się o instalację fotowoltaiczną, dwa urządzenia grzewcze oraz magazyn energii.

Duże środki popłyną również do gmin. Myszków uzyskał 8,4 mln zł dofinansowania. Instalacje odnawialnych źródeł energii zostaną zamontowane na budynkach urzędu miasta, MDK-u, przedszkola oraz czterech miejscowych szkół. Elementem projektu będzie także montaż paneli fotowoltaicznych, pomp ciepła i magazynów energii u 85 mieszkańców, którzy zgłosili udział w naborze.

Szeroki zakres działań zaplanowano również w gminie Poraj, której część projektu wyceniono na 9 mln zł, przy 7,5 mln zł dofinansowania. Instalacje OZE trafią do budynków użyteczności publicznej oraz do 51 mieszkańców. W zależności od potrzeb domy zostaną wyposażone w zestawy łączące fotowoltaikę z magazynami energii lub pompami ciepła, w tym w instalacje kompleksowe obejmujące wszystkie trzy elementy.

Gmina Żarki przeznaczy środki na energooszczędne modernizacje dwóch płacówek edukacyjnych, a także budynków w Przybynowie, Zawadzie, przedszkolu, urzędzie miejskim i domu kultury. Fotowoltaika zasili ujęcie wody Czarny Kamień oraz hydrofornię w Kotowicach. Ważnym elementem inwestycji będzie także budowa farmy fotowoltaicznej o mocy 1 MW wraz z magazynem energii oraz montaż pomp ciepła w magistracie.

Niegowa zaplanowała zakup i montaż szerokiego zestawu instalacji obejmujących fotowoltaikę, pompy ciepła do centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej oraz magazyny energii. Łącznie powstanie ponad 100 kompletów różnego typu instalacji, a całość zostanie zintegrowana z systemem monitoringu umożliwiającym bieżący odczyt parametrów energetycznych.

W Koziegłowach przewidziano montaż gruntowej pompy ciepła w Szkole Podstawowej w Pińczycach, a także instalacji OZE u mieszkańców. W domach prywatnych pojawi się 36 powietrznych pomp ciepła oraz 64 zestawy łączące fotowoltaikę, pompy ciepła i magazyny energii. Równolegle na obiektach użyteczności publicznej zamontowanych zostanie 17 instalacji fotowoltaicznych.

Podpisanie umowy otwiera drogę do zawierania kontraktów wykonawczych oraz rozpoczęcia robót w terenie. Samorządy podkreślają, że to jeden z największych projektów energetycznych w historii powiatu myszkowskiego, a jego efekty będą odczuwalne zarówno w budżetach publicznych instytucji, jak i w domowych rachunkach mieszkańców. 

W Śląskim Urzędzie Wojewódzkim podsumowano trzecią edycję konkursu „Zielona Przestrzeń 2025”. Uroczystość zgromadziła przedstawicieli instytucji państwowych i samorządowych, którzy wspólnie wręczyli wyróżnienia oraz dyplomy reprezentantom 36 gmin i powiatów z całego województwa śląskiego. Tegoroczne rozstrzygnięcie oznacza ponad 7,2 mln zł przeznaczonych na rozwój zielonych, przyjaznych mieszkańcom przestrzeni w regionie.

Program realizowany przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach wspiera projekty związane m.in. z tworzeniem parków, ogrodów edukacyjnych, nowoczesnych placów zabaw czy stref rekreacji i aktywności fizycznej. To inwestycje, które mają nie tylko poprawiać estetykę, ale także podnosić jakość życia mieszkańców oraz wzmacniać lokalne więzi.

Co zyskają mieszkańcy regionu? Nowe projekty przewidują m.in.: zielone parki i tereny wypoczynkowe, służące relaksowi i spotkaniom mieszkańców, a także nowoczesne place zabaw i strefy aktywności, projektowane z myślą o bezpieczeństwie i rozwoju dzieci. W planach są także ogrody edukacyjne, czyli otwarte przestrzenie do nauki ekologii i obserwowania przyrody czy miejsca do spacerów i sportu, zachęcające do ruchu i integracji oraz większą ilość drzew i roślin. W założeniach ma to się przełożyć na poprawę jakości powietrza i komfortu życia.

– To inwestycje, które nie są jedynie architektoniczną zmianą przestrzeni publicznej. Mają także budować lokalną wspólnotę, sprzyjać zdrowemu stylowi życia i tworzyć tereny, z których mieszkańcy będą korzystać przez wiele lat – podkreślali organizatorzy.

W tegorocznej edycji wyróżniono pięć projektów z powiatów kłobuckiego i częstochowskiego, które łącznie otrzymały ponad 990 tys. zł wsparcia. 

W powiecie kłobuckim dofinansowanie trafiło do trzech jednostek. Chodzi o starostwo powiatowe, które zrealizuje projekt „Zielona enklawa Powiatu Kłobuckiego” (160 tys. zł), gminę Miedźno planującą zagospodarowanie terenu w Mokrej (214 tys. zł) oraz gminę Wręczyca Wielka, która przygotowuje projekt „Nasza wspólna Zielona Przystań” z dotacją wartą 185 tys. zł.

W powiecie częstochowskim środki otrzymały dwa samorządy. To Kruszyna, która utworzy nową zieloną strefę w Jackowie (prawie 211 tys. zł), oraz Konopiska, gdzie dofinansowanie – blisko 220 tys. zł – pozwoli na rozwój i uporządkowanie terenów rekreacyjnych przy zalewie Pająk.

Realizacja wszystkich projektów rozpocznie się w najbliższych miesiącach. 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach ponownie otwiera możliwość, z której co roku korzystają dziesiątki szkół. W ramach konkursu „Zielona Pracownia” można zdobyć pieniądze na stworzenie miejsca, w którym nauki przyrodnicze naprawdę ożywają. Takiego, które inspiruje do zadawania pytań, eksperymentowania i odkrywania.

Chodzi o pracownie biologiczne, geograficzne, ekologiczne, chemiczno-fizyczne czy geologiczne. Ważne, by były przestrzenią do nauki, która wciąga, jest praktyczna i bliska codziennym doświadczeniom uczniów.

O dofinansowanie mogą starać się organy prowadzące szkoły z województwa śląskiego. Fundusz pokryje do 80 proc. kosztów, maksymalnie 60 tys. zł na jedną pracownię. To budżet, który pozwala realnie odmienić szkolną przestrzeń – zrobić remont, wstawić nowoczesne modele, mikroskopy, pomoce multimedialne, wygodne stanowiska pracy czy elementy dekoracji, które robią klimat i pomagają się uczyć.

Program od lat cieszy się ogromnym zainteresowaniem samorządów i szkół, a powstałe w jego ramach pracownie realnie podnoszą jakość edukacji ekologicznej i przyrodniczej w regionie.

Wnioski będzie można składać od 2 do 30 stycznia 2026 roku.

Samorząd Konopisk uzyskał dofinansowanie na realizację kolejnego przedsięwzięcia związanego z poprawą jakości przestrzeni publicznej. Jak poinformowali lokalni urzędnicy, ich wniosek znalazł się wśród projektów wybranych do wsparcia przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Przyznana kwota wynosi sięga bez mała 220 tys. zł.

Projekt pn. „Zielona przestrzeń nad zalewem Pająk” obejmie obszar zlokalizowany od strony Rększowic w kierunku Jamek. Zadanie zakłada kompleksowe uporządkowanie i rewitalizację terenu tak, aby lepiej wykorzystać jego rekreacyjny potencjał. Działania mają być prowadzone z poszanowaniem środowiska naturalnego oraz przy uwzględnieniu potrzeb mieszkańców korzystających z otoczenia zbiornika.

Według zapowiedzi samorządu, inwestycja ma poprawić funkcjonalność przestrzeni, a także zwiększyć jej atrakcyjność jako miejsca wypoczynku i rekreacji. Prace obejmą zarówno elementy zieleni, jak i uporządkowanie infrastruktury w sposób sprzyjający użytkownikom.

– Realizacja planowanego projektu jest przykładem inwestycji, które realnie wpływają na komfort życia mieszkańców oraz estetykę przestrzeni wspólnej – podkreślają pracownicy miejscowej administracji.