W POWIATACH
Śląskie uruchamia budżet obywatelski. Subregion północny z najmniejszym przydziałem środków
10 mln zł to kapitał, który urząd marszałkowski wydzielił w budżecie województwa śląskiego na zadania mające być zrealizowane w przyszłym roku w ramach inicjatywy samych mieszkańców.
Inauguracyjna edycja budżetu obywatelskiego zakłada możliwość zgłaszania projektów o zasięgu wojewódzkim oraz lokalnym. W ogólnej puli do rozdysponowania będzie 2,5 mln zł, reszta przypadnie utworzonym pod potrzeby programu siedmiu podregionom.
– Na niższych szczeblach samorządu budżet obywatelski sprawdza się od lat, chcemy stworzyć przestrzeń dla tego rozwiązania również w skali województwa. Zapraszamy wszystkich do tworzenia projektów, przekonywania do nich i głosowania na najlepsze. Chcemy wspólnie edukować i wspierać, ale też dzielić się środkami i uczyć od mieszkańców, bo dla nas to również lekcja – mówił w trakcie konferencji marszałek Jakub Chełstowski.
Mieszkańcy subregionu północnego, obejmującego powiaty częstochowski, kłobucki i myszkowski oraz Częstochowę dostali do dyspozycji 875 tys. zł. To 11 proc. z puli 7,5 mln zł, a zarazem najmniej wśród pozostałych sześciu podregionów.
– Rozpoczynamy cykl spotkań informacyjnych z mieszkańcami. Wezmą w nich udział eksperci i pracownicy urzędu, którzy przybliżą założenia programu, przedstawią wzory dokumentów, które będą obowiązywały w pierwszej edycji i zaprezentują przykładowe zadania. Spotkania potrwają do 19 lipca – informują przedstawiciele urzędu marszałkowskiego.
O tym, które ze zgłoszonych wniosków wykona województwo rozstrzygnie głosowanie. Ma ono zostać uruchomione pomiędzy 12, a 30 listopada tego roku. To końcowy etap całej procedury. Wcześniej będzie czas na przygotowanie i złożenie aplikacji, których przyjmowanie ruszy z początkiem przyszłego miesiąca, a potrwa do 26 lipca.
A zgodnie z regulaminem wartość zgłoszonego projektu o zasięgu wojewódzkim nie może być niższa niż 100 tys. zł. Maksymalny jego koszt to 1,25 mln zł. Z kolei minimalna wartość tych podregionalnych to 50 tys. zł, a maksymalna – w przypadku częstochowskiego – około 437 tys. zł.
W POWIATACH
Wielkie rozdanie unijnych funduszy. Myszków zgarnął ponad pięć milionów, Przyrów poległ na formalnościach
Dwadzieścia inwestycji związanych z kulturą, turystyką i rekreacją otrzyma ponad 31 mln zł unijnego wsparcia. Pieniądze trafią do samorządów z północnej części województwa śląskiego, między innymi na modernizację domów kultury, tworzenie nowych przestrzeni dla mieszkańców, budowę ścieżek rowerowych i zagospodarowanie terenów turystycznych. Największą dotację zdobył Myszków, który zamierza przekształcić dawny dworzec PKS w bibliotekę. Na liście beneficjentów znalazły się również Krzepice, Kłobuck, Przystajń, Opatów, Koniecpol, Lelów i Dąbrowa Zielona. Nie wszystkim jednak udało się zdobyć pieniądze. Pięć projektów, w tym inwestycje planowane w Pankach, Janowie i Przyrowie, nie przeszło oceny.
Zarząd Województwa Śląskiego rozstrzygnął nabór dotyczący rozwoju infrastruktury kulturalnej i turystycznej w subregionie północnym. Ostatecznie do dofinansowania wybrano 20 przedsięwzięć o łącznej wartości blisko 54,6 mln zł. Przyznane wsparcie wynosi nieco ponad 31 mln zł, co oznacza, że samorządy będą musiały znaleźć z pozostałych źródeł łącznie około 23,5 mln zł. Pieniądze pochodzą z programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego.
Największym beneficjentem okazał się Myszków, który otrzymał ponad 5,2 mln zł na odbudowę i rozbudowę dawnego dworca PKS. Budynek ma zostać zaadaptowany na potrzeby biblioteki miejskiej i powiatowej, a całość przedsięwzięcia oszacowano na ponad 7,5 mln zł. To nie tylko najwyższa pojedyncza dotacja w całym zestawieniu, ale również szansa na nadanie nowego przeznaczenia obiektowi, który przez lata kojarzył się przede wszystkim z obsługą komunikacji autobusowej.
Niewiele mniejsze zainteresowanie może wzbudzić inwestycja przygotowana przez Kamienicę Polską. Tamtejszy samorząd zdobył blisko 3,45 mln zł na modernizację i doposażenie środka kultury. Całość ma kosztować nieco ponad 4 mln zł, a zatem zdecydowana większość wydatków zostanie pokryta z unijnego wsparcia.
Wśród największych beneficjentów znalazła się również Częstochowa, która otrzymała pieniądze na dwa przedsięwzięcia. Pierwsze obejmuje modernizację Rezerwatu Archeologicznego wraz z konserwacją znajdującego się tam cmentarzyska kultury łużyckiej. Inwestycja ma kosztować blisko 3,1 mln zł, z czego ponad 2,6 mln zł stanowi dofinansowanie. Drugi projekt dotyczy modernizacji miejskiego ratusza i przekształcenia go w centrum dziedzictwa kulturowego miasta. Na ten cel przyznano niemal 2,5 mln zł przy całkowitych wydatkach szacowanych na 2,9 mln zł.
Sporo pieniędzy trafi także do powiatu kłobuckiego. Kłobuck uzyskał blisko 2,36 mln zł na przedsięwzięcie pod nazwą „Turystyczna Gmina Kłobuck”, którego całkowitą wartość określono na niemal 5 mln zł. Krzepice otrzymały natomiast około 1,27 mln zł na przebudowę, remont i adaptację budynku przy Rynku Powstańców 1863. Realizacja tego zamierzenia ma pochłonąć ponad 1,5 mln zł.
Na liście znalazła się również Przystajń, gdzie planowana jest modernizacja obiektów kultury. Gmina otrzymała ponad 1,38 mln zł na przedsięwzięcie warte około 1,63 mln zł. Z kolei Opatów zamierza utworzyć wielofunkcyjne centrum kultury. Całkowity koszt inwestycji oszacowano na ponad 874 tys. zł, a przyznane dofinansowanie wynosi blisko 525 tys. zł.
Nie wszystkie pomysły dotyczą jednak budynków i działalności kulturalnej. W Koniecpolu unijne pieniądze mają pomóc w rozbudowie ośrodka sportu i aktywnej turystyki przy zalewie. Samorząd otrzymał na ten cel ponad 1,43 mln zł, a całkowita wartość przedsięwzięcia wynosi niemal 1,7 mln zł. Inwestycja ma zwiększyć atrakcyjność terenów rekreacyjnych wokół zbiornika i stworzyć lepsze warunki do aktywnego wypoczynku.

Na rozwój turystyki rowerowej postawiły natomiast Konopiska. Gmina zdobyła blisko 1,5 mln zł na realizację projektu „Rowerowy szlak królewsko-przyrodniczy”, zakładającego budowę ścieżek rowerowych oraz miejsc rekreacji. Całość ma kosztować około 1,76 mln zł. Podobne przedsięwzięcie zaplanowano w Niegowie, gdzie za ponad 881 tys. zł ma powstać asfaltowa ścieżka pieszo-rowerowa wraz z miejscami odpoczynku. Dofinansowanie wyniesie blisko 749 tys. zł.
Pieniądze na infrastrukturę turystyczną otrzymały także Żarki, którym przyznano ponad 342 tys. zł, oraz Kruszyna, która może liczyć na przeszło 862 tys. zł. Dwa projekty zrealizują również Koziegłowy. Pierwszy, dotyczący zwiększenia potencjału turystycznego gminy, otrzymał ponad 331 tys. zł. Drugi obejmuje rewaloryzację rynku w Koziegłówkach wraz z infrastrukturą turystyczną. W tym przypadku wsparcie wynosi około 204 tys. zł.

Na liście beneficjentów znalazły się także samorządy przygotowujące większe inwestycje w lokalne instytucje kultury. Lelów otrzymał ponad 1,3 mln zł na modernizację i doposażenie miejscowego GOK-u. Wartość przedsięwzięcia wynosi blisko 1,66 mln zł, co oznacza, że unijne pieniądze pokryją znaczną część planowanych wydatków.
Zupełnie inaczej wyglądają proporcje finansowania w Dąbrowie Zielonej. Tamtejszy samorząd przygotował modernizację i doposażenie ośrodka kultury, której koszt oszacowano aż na 8,09 mln zł. To najdroższe przedsięwzięcie spośród wszystkich zatwierdzonych projektów, ale przyznane wsparcie wynosi niespełna 1,37 mln zł. Oznacza to, że gmina będzie musiała zapewnić z innych źródeł ponad 6,7 mln zł, czyli zdecydowaną większość pieniędzy potrzebnych do realizacji zamierzenia.

Duże przedsięwzięcie planuje również Starcza, która zamierza utworzyć centrum kultury. Jego koszt ma przekroczyć 6 mln zł, z czego blisko 2,55 mln zł pokryje unijna dotacja. Rędziny otrzymały natomiast około 470 tys. zł na przebudowę części budynku przy ulicy Działkowiczów, gdzie ma zostać rozszerzona oferta kulturalna. Całość prac wyceniono na ponad 1,4 mln zł. Z kolei Poczesna uzyskała blisko 604 tys. zł na budowę ścieżek rowerowych i miejsc rekreacji, choć wartość całej inwestycji przekracza 3 mln zł.
Nie dla wszystkich samorządów rozstrzygnięcie konkursu zakończyło się jednak pomyślnie. Pięć przedsięwzięć nie spełniło wymaganych kryteriów, a ich wnioskodawcy nie otrzymali dofinansowania.

Największy z odrzuconych projektów przygotowała Częstochowa. Miasto chciało zrealizować przedsięwzięcie „Zwiększenie roli turystyki w Częstochowie – Meandry Warty (PARK)”, którego wartość przekraczała 18,4 mln zł. Wnioskowane wsparcie wynosiło blisko 15,7 mln zł. Projekt nie przeszedł jednak oceny merytorycznej.
Podobny los spotkał Janów, który zamierzał wybudować ścieżkę rowerową łączącą Piasek z Janowem. Inwestycja miała kosztować niemal 5,3 mln zł, a samorząd liczył na ponad 2,3 mln zł dofinansowania. Negatywnie oceniono również projekt Panek, dotyczący budowy ścieżki pieszo-rowerowej za blisko 990 tys. zł. Gmina ubiegała się o ponad 826 tys. zł wsparcia, ale jej wniosek nie spełnił kryteriów merytorycznych.

Niepowodzeniem zakończyły się także starania Przyrowa o 1,5 mln zł na rozwój infrastruktury turystycznej. Planowane przedsięwzięcie miało kosztować około 2,57 mln zł, jednak nie przeszło oceny formalnej. Z podobnych powodów dofinansowania nie otrzymał drugi projekt Kłobucka, dotyczący modernizacji i doposażenia MOK-u. Samorząd chciał pozyskać ponad 1,1 mln zł.

W POWIATACH
Odwołany razem z Matyjaszczykiem, teraz przejmuje władzę w Częstochowie. Tusk powołał Pabisia na komisarza
Łukasz Pabiś, który stracił stanowisko wiceprezydenta Częstochowy w następstwie referendum z 25 października, wraca do kierowania miastem, tym razem z upoważnienia premiera Donalda Tuska. Szef rządu wyznaczył 38-letniego samorządowca do pełnienia funkcji zarówno prezydenta Częstochowy, jak i rady miasta. Pabiś przejmuje tym samym kompetencje organów, których działalność zakończyło referendum. Nominację oficjalnie wręczył mu dziś wojewoda śląski Marek Wójcik. Nowy komisarz zapowiedział już pierwsze zmiany personalne i organizacyjne w magistracie.
Decyzja premiera zapadła dziesięć dni po referendum, w którym mieszkańcy Częstochowy odwołali prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka. Wraz z zakończeniem jego urzędowania stanowisko stracił również Łukasz Pabiś, dotychczasowy zastępca Matyjaszczyka, odpowiedzialny między innymi za edukację, planowanie przestrzenne, geodezję oraz administrację architektoniczno-budowlaną.
Teraz były wiceprezydent powraca do magistratu w zupełnie innej roli. Na mocy decyzji prezesa Rady Ministrów będzie jednoosobowo wykonywał zadania należące zarówno do prezydenta Częstochowy, jak i rady miasta. Funkcję tę ma sprawować do czasu wyboru nowych organów samorządu. Akt powołania wręczył mu wojewoda śląski Marek Wójcik, który uczestniczył również w spotkaniu z naczelnikami wydziałów oraz kierownikami jednostek organizacyjnych częstochowskiego magistratu.
– Jego doświadczenie, znajomość miasta oraz aktualnych wyzwań, z którymi mierzy się częstochowski samorząd, będą ważnym atutem w sprawnym wykonywaniu powierzonych mu obowiązków. To zadania wymagające odpowiedzialnego działania i przemyślanych decyzji służących dobru mieszkańców – mówił wojewoda.
Powołanie Pabisia jest szczególnie interesujące ze względu na jego dotychczasową pozycję w częstochowskim samorządzie. Jeszcze przed referendum należał do ścisłego kierownictwa administracji Krzysztofa Matyjaszczyka. Teraz, po odwołaniu dotychczasowego prezydenta, otrzymał od premiera uprawnienia pozwalające samodzielnie zarządzać miastem i wykonywać kompetencje rady.
Podczas pierwszej konferencji prasowej nowy komisarz zapowiedział zmiany w sposobie funkcjonowania urzędu. Podkreślił, że oczekuje większej przejrzystości, odpowiedzialności i profesjonalizmu, a także ograniczenia politycznego charakteru miejskiej administracji.
– Mieszkańcy oczekiwali zmian i te zmiany zaczynają się dziś. Doceniając to, co udało się miastu, pracownikom miejskich jednostek i instytucji, a także mieszkańcom i mieszkankom miasta przez ostatnie lata, chciałbym, aby było bardziej transparentnie, odpowiedzialnie, a także bardziej profesjonalnie i mniej polityczne – mówił Łukasz Pabiś.
Zapowiedział również większą otwartość na postulaty częstochowian i gotowość do weryfikowania dotychczasowych decyzji samorządu.
– Władze miasta muszą być otwarte na mieszkańców, lepiej identyfikować ich potrzeby, a także z większym zrozumieniem odpowiadać na głosy krytyki, dokonując korekt i zmian tam, gdzie jest to konieczne i uzasadnione – podkreślił.

Jedną z pierwszych decyzji nowego komisarza będzie powołanie swoich zastępców. Jak zapowiedział, mają to być osoby z doświadczeniem urzędniczym, niezwiązane z bieżącą działalnością polityczną.
– Szanowni państwo, zmiany zaczynamy od siebie. Zamierzam powołać dwóch zastępców prezydenta – poinformował.
Pierwszą osobą wskazaną do objęcia stanowiska jest Adrianna Tauzowska, urzędniczka związana z częstochowskim magistratem od ponad dwóch dekad.
– Pani Ada pracuje w Urzędzie Miasta Częstochowy od 23 lat. Drugie nazwisko poznacie państwo w przyszłym tygodniu. Jest to podyktowane tym, że ta druga osoba przebywa obecnie za granicą. Moi zastępcy to będą doświadczeni urzędnicy, fachowcy i ludzie spoza polityki – podkreślił nowy częstochowski komisarz.

Zmiany personalne mają iść w parze z reorganizacją magistratu. Pabiś zapowiedział likwidację wydziału informacji i komunikacji. Jego dotychczasowe zadania zostaną rozdzielone pomiędzy wydział kultury i sportu oraz wydział nadzoru i administracji, który ma zostać przekształcony w komórkę o charakterze organizacyjnym. Powstanie również biuro nadzoru prawnego i właścicielskiego, podlegające bezpośrednio komisarzowi. Jego koordynatorem zostanie Renata Walichnowska, która zdecydowała się powrócić do aktywności zawodowej po przejściu na emeryturę.
Łukasz Pabiś ma 38 lat. Ukończył technikum ekonomiczne w Zespole Szkół im. Jana Kochanowskiego w Częstochowie. Następnie studiował finanse i rachunkowość na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach. Magistra obronił z zarządzania instytucjami publicznymi i samorządowymi na Politechnice Częstochowskiej.
Przez wiele lat jego kariera zawodowa była związana z Izabelą Leszczyną. W latach 2007-2019 pracował w jej biurze poselskim. Później został zastępcą dyrektora do spraw administracyjno-gospodarczych w Muzeum Częstochowskim. Bezpośrednio przed powołaniem na stanowisko wiceprezydenta pełnił funkcję zastępcy dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Częstochowie.

Doświadczenie samorządowe zdobywał również na szczeblu dzielnicowym. W latach 2007-2015 był członkiem Rady Dzielnicy Raków. W ostatnich wyborach samorządowych uzyskał mandat radnego Częstochowy w okręgu obejmującym Raków, Ostatni Grosz i Wrzosowiak. Zrezygnował jednak z zasiadania w radzie, aby objąć stanowisko zastępcy prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka.
Podczas wspomnianej konferencji prasowej Pabiś nie zadeklarował jednoznacznie, że zamierza kandydować w nadchodzących wyborach, ale wyraźnie zaznaczył, że jest gotowy rozważyć taką możliwość.
– Jeżeli odpowiednie siły społeczne i polityczne wyznaczą mnie do tego stanowiska, to ja tą rękawicę jestem gotowy podjąć. Natomiast nie zamierzam wykorzystywać tego stanowiska, które w dniu dzisiejszym powierzył mi pan premier, do prowadzenia kampanii wyborczej – przekonywał.
W POWIATACH
Wydanie październikowe dostępne w wersji drukowanej oraz w formacie PDF
W POWIATACH
Wielkie przesilenie w Częstochowie. Matyjaszczyk odwołany, a wraz z nim cała rada miasta
Era Krzysztofa Matyjaszczyka w Częstochowie dobiegła końca. Rozdział, który trwał od szesnastu lat, został zamknięty przy urnach referendalnych. Matyjaszczyk stracił stanowisko prezydenta miasta, a wraz z nim wszyscy miejscy radni mandaty. Niedzielne głosowanie zakończyło się przekroczeniem obu wymaganych progów frekwencyjnych, a ponad 96 proc. ważnych głosów w każdym z referendów oddano za odwołaniem dotychczasowych władz. Częstochowę czeka zatem nie tylko wybór nowego prezydenta, lecz także całkowita przebudowa rady miasta. Zanim mieszkańcy ponownie pójdą do urn, zarządzanie samorządem przejmie osoba wskazana przez premiera.
O losach częstochowskiego samorządu przesądziła noc z 25 na 26 października. Kiedy zakończono liczenie głosów, stało się jasne, że niedzielne referendum nie będzie jedynie politycznym ostrzeżeniem dla rządzących. Mieszkańcy, którzy zdecydowali się wziąć w nim udział, w zdecydowanej większości opowiedzieli się za zakończeniem obecnej kadencji zarówno prezydenta, jak i rady miasta.
Kluczowa była frekwencja. W przypadku Krzysztofa Matyjaszczyka do skutecznego referendum potrzebny był udział co najmniej 46 625 osób. Ostatecznie głos oddało 51 863 mieszkańców, co oznacza frekwencję na poziomie 32,77 proc. Spośród ważnych głosów aż 49 952 oddano za odwołaniem prezydenta. Jego pozostania na stanowisku chciały 1563 osoby.
Jeszcze wyżej zawieszona była poprzeczka w referendum dotyczącym rady miasta. Tutaj wymagano udziału przynajmniej 48 754 głosujących. Do urn poszły 51 844 osoby, a frekwencja wyniosła 32,76 proc. Za odwołaniem radnych opowiedziało się 49 449 uczestników głosowania, podczas gdy 1933 zagłosowało przeciw.
W obu przypadkach przekroczenie ustawowego minimum sprawiło, że wynik ma wiążące konsekwencje. Choć w referendum uczestniczyła około jedna trzecia uprawnionych mieszkańców, skala poparcia dla odwołania wśród głosujących była jednoznaczna.

Niedzielne rozstrzygnięcie stanowi zwieńczenie kryzysu, który od miesięcy narastał wokół częstochowskiego magistratu. Jego najpoważniejszym momentem było zatrzymanie 25 lutego Krzysztofa Matyjaszczyka przez Centralne Biuro Antykorupcyjne. Prokuratura postawiła mu zarzuty korupcyjne, w tym dotyczące przyjęcia co najmniej 40 tys. zł w związku ze zmianami budżetowymi umożliwiającymi realizację zamówienia publicznego korzystnego dla przedsiębiorcy. Kolejny zarzut dotyczy przyjęcia korzyści majątkowych od różnych osób na łączną kwotę nie mniejszą niż 129 tys. zł.

Matyjaszczyk konsekwentnie zaprzecza oskarżeniom, utrzymując, że jest niewinny i został pomówiony. Zastosowane przez prokuraturę środki zapobiegawcze uniemożliwiały mu jednak wykonywanie obowiązków prezydenta, przebywanie w urzędzie oraz kontaktowanie się z jego pracownikami. W praktyce więc od lutego bieżącym zarządzaniem miastem zajmował się pierwszy zastępca prezydenta Zdzisław Wolski.

Postępowanie karne stało się jednym z najważniejszych tematów lokalnego życia publicznego, ale nie jedynym argumentem podnoszonym przez środowiska domagające się referendum. Inicjatorzy głosowania krytykowali również politykę kadrową władz Częstochowy, sposób zarządzania finansami samorządu oraz niezrealizowane przedsięwzięcia inwestycyjne. Wśród przywoływanych przykładów znalazła się między innymi budowa nowego stadionu Rakowa.

Odpowiedzialnością polityczną próbowano objąć nie tylko prezydenta, ale również radę miasta. Jej większość tworzyła koalicja Nowej Lewicy i Koalicji Obywatelskiej. Organizatorzy referendum zarzucali radnym, że mimo narastających kontrowersji nie podjęli wystarczających działań wobec sytuacji w magistracie. Z kolei przedstawiciele miejskich władz wskazywali na inwestycje zrealizowane w poprzednich latach oraz przekonywali, że sytuację finansową Częstochowy należy oceniać w odniesieniu do budżetów innych dużych samorządów.

Ostatecznie to mieszkańcy rozstrzygnęli spór o dalszy mandat do sprawowania władzy. Zebrane wcześniej podpisy umożliwiły przeprowadzenie referendum, a niedzielna frekwencja wystarczyła, aby decyzja głosujących wywołała skutki prawne.
Dla Krzysztofa Matyjaszczyka wynik oznacza zakończenie najważniejszego etapu jego politycznej kariery. Stanowisko prezydenta Częstochowy objął w 2010 roku, wcześniej pełniąc mandat posła. W kolejnych wyborach samorządowych, w 2014, 2018 i 2024 roku, skutecznie ubiegał się o reelekcję. Przez ten czas zmieniała się sytuacja polityczna w kraju, układ sił w samorządzie i skład rady miasta, ale urząd prezydenta pozostawał w tych samych rękach.

Historia zatoczyła przy tym szczególne koło. Matyjaszczyk po raz pierwszy wygrał wybory prezydenckie po referendum, które doprowadziło do odwołania jego poprzednika, Tadeusza Wrony. Szesnaście lat później identyczny mechanizm demokracji bezpośredniej zakończył jego własną prezydenturę.

Tym razem jednak zmiana jest szersza. Odwołanie także całej rady miasta oznacza, że przedterminowe wybory obejmą oba organy częstochowskiego samorządu. Dotychczasowi radni utracą mandaty, a ugrupowania polityczne będą musiały ponownie zabiegać o poparcie mieszkańców. Nie chodzi więc jedynie o wskazanie następcy Matyjaszczyka, ale o wyłonienie od podstaw nowej reprezentacji politycznej miasta.

Zanim do tego dojdzie, Częstochowa przejdzie przez okres zarządzania komisarycznego. Osobę odpowiedzialną za kierowanie miastem do czasu wyborów wyznaczy premier Donald Tusk.
W POWIATACH
Prawie sto milionów dla częstochowskiej Parkitki. Szpital czeka duża inwestycja w leczenie nowotworów
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie ma otrzymać 96,4 mln zł z Narodowej Strategii Onkologicznej. Kolejne około 10 mln zł na realizację inwestycji przeznaczy samorząd województwa śląskiego. Pieniądze pozwolą na rozbudowę infrastruktury medycznej, zakup nowoczesnego sprzętu oraz poprawę warunków diagnostyki i leczenia pacjentów onkologicznych. To szczególnie ważna wiadomość dla placówki, która zmaga się z problemami finansowymi i realizuje program naprawczy.
Częstochowska „Parkitka” znalazła się na liście szpitali wybranych do dofinansowania w ramach rządowego programu wspierającego rozwój infrastruktury onkologicznej. Pozytywne rozstrzygnięcie konkursu otwiera placówce drogę do pozyskania 96,4 mln zł dotacji celowej z Ministerstwa Zdrowia. Inwestycję wesprze również województwo śląskie, które zadeklarowało przeznaczenie na ten cel około 10 mln zł ze swojego budżetu.

Przedsięwzięcie ma objąć kompleksową modernizację i rozbudowę zaplecza służącego leczeniu chorób nowotworowych. Część pieniędzy zostanie wykorzystana na prace budowlane, natomiast pozostałe środki pozwolą na zakup nowoczesnej aparatury medycznej przeznaczonej do wczesnego wykrywania nowotworów oraz prowadzenia specjalistycznych terapii.

Ważnym elementem inwestycji będzie także dostosowanie szpitala do standardów Krajowej Sieci Onkologicznej. Zakładane zmiany mają umożliwić pacjentom z Częstochowy i całego regionu korzystanie z kompleksowej diagnostyki i leczenia w jednym miejscu, w ramach ścieżki onkologicznej opartej na karcie DiLO (Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego). Ma to usprawnić proces leczenia i poprawić dostęp do specjalistycznej opieki medycznej.
– Dla placówki borykającej się z trudną sytuacją bieżącą i realizującej wewnętrzny program naprawczy, pozyskanie tak dużej dotacji celowej ma znaczenie fundamentalne. Zgodnie z przepisami, środki przyznane z NSO są celowe i nie mogą zostać zajęte na poczet spłaty dotychczasowego zadłużenia wymagalnego szpitala ani być wykorzystane na bieżącą działalność operacyjną. Dzięki temu ochrona zdrowia mieszkańców regionu zyskuje gwarancję bez zakłóceń dla realizacji tej inwestycji – podkreślają władze samorządowe województwa.

Planowana inwestycja w częstochowskim szpitalu ma być jednym z ważniejszych przedsięwzięć związanych z rozwojem onkologii w województwie śląskim.

W POWIATACH
Sportowe obiekty pójdą do remontu. Rędziny, Niegowa i Myszków na liście resortu
Ponad 3,2 mln zł trafi na modernizację infrastruktury sportowej w Rędzinach oraz na terenie powiatu myszkowskiego. Ministerstwo Sportu i Turystyki ogłosiło kolejne wyniki programu rewitalizacji Orlików. Wśród beneficjentów znalazły się Rędziny, Niegowa, miasto Myszków oraz powiat myszkowski. W opublikowanej puli nie ma natomiast żadnego samorządu z powiatu kłobuckiego.
Największe wsparcie w tej części regionu otrzyma Myszków. Miastu przyznano 1,5 mln zł na modernizację trzech kompleksów – przy Szkole Podstawowej nr 1, przy ulicy Plac Sportowy oraz przy Szkole Podstawowej nr 6.
Na tym lista inwestycji w Myszkowie się nie kończy. Kolejny 1 mln zł otrzyma powiat myszkowski. Pieniądze zostaną przeznaczone na modernizację boiska przy ulicy Kwiatkowskiego 18, ale zakres zadania będzie szerszy. Przy obiekcie mają powstać również kort tenisowy i kort do padla.

Dofinansowanie trafi także do Niegowy. Tamtejszy samorząd otrzyma 350 tys. zł na modernizację miejscowego kompleksu sportowego.
Łącznie na trzy przedsięwzięcia w powiecie myszkowskim przypadnie więc 2,85 mln zł.

Na liście znalazła się również gmina Rędziny z powiatu częstochowskiego. Na odnowienie miejscowego Orlika resort przyznał 379,5 tys. zł.
Wśród beneficjentów ogłoszonej właśnie edycji nie znalazł się natomiast żaden samorząd z powiatu kłobuckiego.

W całym województwie śląskim dofinansowanie otrzymały 23 Orliki, na które Ministerstwo Sportu i Turystyki przeznaczyło łącznie 10 mln zł. Równocześnie ogłoszono pierwszą część wyników innego programu infrastrukturalnego, w którym kolejne 7 mln zł trafi do siedmiu inwestycji w różnych częściach województwa, głównie na Górnym Śląsku.

W POWIATACH
Wydanie wrześniowe dostępne w wersji drukowanej oraz w formacie PDF
W POWIATACH
Od października ważny obowiązek dla przedsiębiorców. Bez e-Doręczeń mogą nie załatwić spraw w CEIDG
Od 1 października 2026 roku przedsiębiorcy będą musieli posiadać aktywny Adres Doręczeń Elektronicznych. Zmiana ma znaczenie nie tylko przy odbieraniu korespondencji z urzędów. Brak aktywnego adresu może zablokować możliwość składania wniosków dotyczących działalności gospodarczej w CEIDG.
Nowe zasady oznaczają, że przedsiębiorca bez aktywnego adresu do e-Doręczeń może mieć problem z dokonaniem podstawowych zmian we wpisie firmy. Chodzi m.in. o zawieszenie lub wznowienie działalności, aktualizację adresu lub nazwy firmy, zmianę numeru rachunku, dopisywanie i wykreślanie kodów PKD, a także zamknięcie działalności i usunięcie jej z rejestru.
Dlatego osoby prowadzące firmy, które jeszcze nie uruchomiły e-Doręczeń, nie powinny odkładać tej formalności na ostatnią chwilę.
Samo założenie skrzynki jest bezpłatne i można zrobić to przez internet. Wniosek dostępny jest za pośrednictwem serwisów biznes.gov.pl oraz gov.pl. Do zalogowania można wykorzystać m.in. Profil Zaufany, aplikację mObywatel lub e-dowód.

Po wybraniu usługi dotyczącej założenia skrzynki do e-Doręczeń dla przedsiębiorcy należy wypełnić formularz i wskazać aktualny adres e-mail. To właśnie na niego będą przychodziły powiadomienia o nowej korespondencji urzędowej.
Po przejściu procedury przedsiębiorcy zostanie nadany indywidualny Adres Doręczeń Elektronicznych, który trafi do Bazy Adresów Elektronicznych. Od tego momentu oficjalna korespondencja z instytucjami publicznymi będzie mogła być prowadzona elektronicznie.
System e-Doręczeń ma służyć m.in. do kontaktu z urzędami, ZUS czy administracją skarbową. W praktyce ma zastępować część tradycyjnej korespondencji poleconej i przenieść jej obsługę do internetu.
Dla przedsiębiorców data 1 października jest więc niezwykle ważna. Po jej upływie brak aktywnego adresu może oznaczać realne problemy z załatwianiem spraw związanych z prowadzeniem firmy.
W POWIATACH
Trzydzieści siedem pytań, które mogą zaboleć dyrekcję szpitala. Posłowie chcą pełnej dokumentacji
Podczas wczorajszej konferencji prasowej, posłowie Lidia Burzyńska i Andrzej Gawron, poinformowali o podjęciu interwencji poselskiej w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie. Parlamentarzyści domagają się szczegółowych wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej placówki, zasad funkcjonowania Szpitalnego Oddziału Ratunkowego oraz decyzji kadrowych, które w ostatnim czasie wzbudziły publiczne wątpliwości.
Najpoważniejszy wątek dotyczy finansów szpitala. Posłowie pytają o poziom zadłużenia, jego strukturę oraz potencjalne zagrożenia dla dalszego funkcjonowania placówki. Szczególne znaczenie ma w tym kontekście pojawiająca się w przestrzeni publicznej informacja o zajęciu komorniczym jednego z rachunków szpitala, na który miały trafiać środki związane z Krajowym Planem Odbudowy.
Zdaniem parlamentarzystów sytuacja wymaga pełnego wyjaśnienia przede wszystkim ze względu na znaczenie szpitala dla bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców północnej części województwa śląskiego.

– Mieszkańcy Częstochowy i całego regionu mają prawo wiedzieć, w jaki sposób wydatkowane są środki publiczne oraz czy wszystkie decyzje podejmowane przez kierownictwo jednej z najważniejszych placówek medycznych w województwie są realizowane z zachowaniem najwyższych standardów gospodarności, konkurencyjności i bezstronności – można przeczytać w złożonym przez nich piśmie.
Interwencja Burzyńskiej i Gawrona obejmuje jednak nie tylko kwestie zadłużenia. Kolejny blok pytań dotyczy funkcjonowania Szpitalnego Oddziału Ratunkowego oraz zasad zawierania umów dotyczących zabezpieczenia obsady lekarskiej.
Parlamentarzyści chcą poznać między innymi dokumentację postępowań konkursowych, kryteria wyboru podmiotów świadczących usługi oraz zasady, na jakich zawierano poszczególne umowy. Jak wskazywali podczas konferencji, szczególne wątpliwości budzą publiczne informacje, według których osoba kierująca SOR-em ma być jednocześnie właścicielem lub osobą zarządzającą podmiotem realizującym świadczenia na rzecz tego oddziału.
Posłowie zaznaczają, że niezależnie od formalnoprawnej oceny takiej sytuacji wymaga ona jednoznacznego wyjaśnienia z punktu widzenia przejrzystości podejmowanych decyzji i wykluczenia potencjalnego konfliktu interesów.
W interwencji znalazł się również wątek dotyczący zatrudnienia Dawida Kacprzyka w trybie pozarezydenckim. Politycy zwracają uwagę, że taki sposób zatrudnienia generuje dodatkowe koszty po stronie placówki, podczas gdy siedmiu innych lekarzy miało odbywać specjalizację na tym samym oddziale w trybie rezydenckim.

W ich ocenie zasadne jest więc wyjaśnienie, jakie przesłanki zdecydowały o zastosowaniu właśnie takiej formy zatrudnienia oraz czy była ona uzasadniona zarówno organizacyjnie, jak i finansowo.
Łącznie interwencja poselska zawiera 37 pytań. Posłowie oczekują na każde z nich szczegółowej odpowiedzi na piśmie. Pytania obejmują zarówno kondycję finansową szpitala, jak i zasady wydatkowania publicznych pieniędzy, politykę kadrową, konkursy oraz organizację pracy SOR-u.

Burzyńska i Gawron podkreślają, że Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Najświętszej Maryi Panny jest jedną z kluczowych placówek medycznych w tej części regionu i zabezpiecza potrzeby zdrowotne setek tysięcy mieszkańców. Z tego względu każda decyzja wpływająca na jego finanse i zdolność do dalszego działania powinna być – ich zdaniem – podejmowana w sposób przejrzysty i niepozostawiający wątpliwości co do gospodarności oraz bezstronności.
W POWIATACH
Wydanie sierpniowe dostępne w wersji drukowanej oraz w formacie PDF
W POWIATACH
Referendum w Częstochowie. Wymagane minimum podpisów już zweryfikowane
Referendum w sprawie odwołania prezydenta Częstochowy Krzysztofa Matyjaszczyka oraz rady miasta jest coraz bliżej. Jak poinformowali inicjatorzy akcji, podczas weryfikacji podpisów osiągnięto już wymagane ustawowo minimum 15,9 tys. prawidłowych wpisów. Teraz pozostaje formalna decyzja komisarza wyborczego.
Organizatorzy mieli spory zapas. Pod inicjatywą zebrano ponad 24 tys. podpisów, czyli znacznie więcej niż wymagane 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców miasta. Było to istotne, bo część podpisów zawsze odpada podczas sprawdzania danych, numerów PESEL czy uprawnień wyborczych.

Przekroczenie wymaganego progu nie oznacza jeszcze, że data referendum jest już znana. Kolejny ruch należy do komisarza wyborczego. Jeśli uzna, że wniosek spełnia wszystkie wymogi formalne, wyda postanowienie o przeprowadzeniu głosowania i określi jego termin. Ten zostanie wyznaczony najprawdopodobniej na koniec października.
Sama inicjatywa jest konsekwencją politycznego kryzysu, który w Częstochowie trwa od kilku miesięcy. W lutym prezydent Krzysztof Matyjaszczyk został zatrzymany przez CBA i usłyszał zarzuty dotyczące przyjmowania korzyści majątkowych. Prokuratura zastosowała wobec niego środki uniemożliwiające wykonywanie obowiązków prezydenta. Matyjaszczyk nie przyznaje się do winy.

W praktyce miastem kieruje obecnie pierwszy zastępca prezydenta Zdzisław Wolski. Jak przekonują urzędnicy, magistrat pracuje normalnie, ale politycznie sytuacja pozostaje nietypowa. Wybrany w wyborach prezydent nie może wykonywać swoich obowiązków, a jego zaplecze w radzie miasta nadal utrzymuje większość.
I właśnie dlatego, jak argumentowano, inicjatorzy referendum poszli krok dalej. Nie chcą pytać mieszkańców wyłącznie o przyszłość Matyjaszczyka, ale także o dalsze funkcjonowanie całej rady. To oznacza, że ewentualne głosowanie będzie de facto oceną całego obecnego układu politycznego w mieście.
Nie należy jednak mylić dwóch rzeczy. Podpis pod wnioskiem o referendum nie oznacza automatycznie głosu za odwołaniem władz. Ostateczna odpowiedź pojawi się dopiero przy urnach.

Drugim ważnym warunkiem będzie frekwencja. Jeśli do głosowania pójdzie zbyt mało osób, referendum będzie nieważne. Aby zatem było ważne, w głosowaniu nad odwołaniem Matyjaszczyka musi uczestniczyć co najmniej 46 292 mieszkańców Częstochowy, a w przypadku rady miasta – 48 754.
W POWIATACH
Zespół „Śląsk” poszukuje chórzystów. Oferuje wielkie sceny, zagraniczne wyjazdy i etat
Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny otwiera drzwi dla nowych artystów. Instytucja z Koszęcina ogłosiła nabór do chóru. Poszukiwani są mężczyźni śpiewający tenorem, barytonem lub basem. Kandydaci mają czas na zgłoszenie do 25 września.
Dla osób, które chciałyby zawodowo związać się z jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich zespołów artystycznych, może to być rzadka okazja. „Śląsk” oferuje zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, możliwość udziału w koncertach i projektach realizowanych w kraju oraz za granicą, a także pracę w siedzibie zespołu w zabytkowym kompleksie pałacowo-parkowym w Koszęcinie.
Nowi chórzyści będą uczestniczyć w próbach, koncertach i spektaklach, zarówno w siedzibie zespołu, jak i podczas wyjazdów. Do ich obowiązków należeć będzie również pamięciowe opanowanie partii wokalnych i repertuaru, dbanie o rozwój zawodowy oraz utrzymywanie odpowiedniej formy wokalnej i fizycznej.
Lista wymagań nie ogranicza się wyłącznie do głosu. Kandydaci powinni wykazać się muzykalnością, dobrymi warunkami wokalnymi, dyspozycyjnością, umiejętnością pracy w zespole i pod presją czasu, a także gotowością do długotrwałych wyjazdów służbowych. Wymagane jest co najmniej wykształcenie średnie. Ukończenie szkoły muzycznej lub studiów muzycznych w klasie wokalnej będzie dodatkowym atutem, ale nie jest warunkiem koniecznym. Zespół zwraca także uwagę na zaangażowanie, kulturę osobistą, punktualność i umiejętność adaptacji do zmian.
Kandydaci zakwalifikowani do przesłuchań będą musieli przygotować dwie pozycje – jedną pieśń klasyczną oraz jedną pieśń ludową z repertuaru Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”. Przesłuchania rozpoczną się 28 września o godz. 11.00. Od godz. 10.00 będzie możliwa wcześniejsza próba z akompaniatorem.
Dokumenty aplikacyjne należy przesłać najpóźniej do 25 września na adres rekrutacja@zespolslask.pl. Wśród wymaganych dokumentów znalazły się CV, kopie dokumentów potwierdzających wykształcenie oraz zgoda na przetwarzanie danych osobowych. Kandydaci mogą również dołączyć dokumenty potwierdzające dotychczasowe doświadczenie zawodowe.
„Śląsk” zachęca nie tylko renomą i możliwością występów na prestiżowych scenach. W ogłoszeniu rekrutacyjnym zespół wskazuje również na możliwość wynajęcia mieszkania na preferencyjnych warunkach, pakiet świadczeń socjalnych, opiekę fizjoterapeutyczną, możliwość korzystania ze stołówki oraz infrastruktury sportowej dostępnej w miejscu pracy.
Dojazd na przesłuchanie do Koszęcina kandydaci muszą pokryć we własnym zakresie. Zespół zastrzega również możliwość przeprowadzenia wstępnej selekcji zgłoszeń i zaproszenia na przesłuchania wybranych osób.
W POWIATACH
Co kryje się we wnętrzu zwierzęcia? Nowoczesna diagnostyka obrazowa ratuje ich zdrowie i życie
Jeszcze kilkanaście lat temu rozpoznanie wielu chorób u psów i kotów opierało się przede wszystkim na badaniu klinicznym oraz doświadczeniu lekarza weterynarii. Dziś nowoczesne techniki obrazowania pozwalają zajrzeć do wnętrza organizmu bez konieczności przeprowadzania zabiegu chirurgicznego. USG, zdjęcia rentgenowskie czy bardziej zaawansowane badania umożliwiają szybką i precyzyjną diagnozę, co często ma kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia.
Jak podkreśla Roman Garbaciak, właściciel Przychodni Weterynaryjnej Vita w Częstochowie, diagnostyka obrazowa stała się jednym z podstawowych narzędzi współczesnej weterynarii.
– Dzisiaj trudno wyobrazić sobie dobrą diagnostykę bez badań obrazowych. Pozwalają one nie tylko potwierdzić nasze przypuszczenia, ale często wykrywają schorzenia, które na pierwszy rzut oka nie dają żadnych objawów lub są bardzo niespecyficzne – wyjaśnia.
Najczęściej wykonywanym badaniem jest ultrasonografia. To metoda całkowicie bezpieczna, bezbolesna i nieinwazyjna, dzięki której lekarz może ocenić narządy jamy brzusznej, serce, pęcherz moczowy, nerki czy wątrobę. USG znajduje zastosowanie również podczas monitorowania ciąży oraz wykrywania zmian nowotworowych.
– Ultrasonografia pozwala nam obserwować narządy w czasie rzeczywistym. Widzimy ich budowę, wielkość, a także sposób funkcjonowania. Dzięki temu możemy bardzo szybko postawić trafną diagnozę i wdrożyć odpowiednie leczenie – tłumaczy weterynarz.
Drugim filarem diagnostyki jest badanie rentgenowskie. Zdjęcia RTG są niezastąpione przy urazach ortopedycznych, złamaniach oraz schorzeniach układu kostnego. Umożliwiają również ocenę płuc, serca czy zmian zwyrodnieniowych stawów.
– Wielu właścicieli kojarzy RTG przede wszystkim ze złamaniami, ale jego zastosowanie jest znacznie szersze. Dzięki zdjęciom możemy wykrywać między innymi choroby klatki piersiowej, problemy z kręgosłupem czy obecność ciał obcych w przewodzie pokarmowym – mówi właściciel Przychodni Weterynaryjnej Vita.
W niektórych przypadkach lekarze sięgają również po tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny. Badania te wykonywane są w wyspecjalizowanych ośrodkach i pozwalają niezwykle dokładnie zobrazować między innymi mózg, kręgosłup oraz skomplikowane zmiany kostne. Są szczególnie pomocne przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi.
Nowoczesna diagnostyka obrazowa pozwala nie tylko wykrywać choroby, ale również kontrolować efekty leczenia. Dzięki regularnym badaniom lekarz może ocenić, czy zastosowana terapia przynosi oczekiwane rezultaty i w razie potrzeby odpowiednio ją zmodyfikować.
Roman Garbaciak zwraca uwagę, że właściciele zwierząt nie powinni obawiać się badań obrazowych.
– Większość z nich jest całkowicie bezpieczna dla pacjenta. W wielu przypadkach ich wykonanie trwa zaledwie kilka lub kilkanaście minut, a uzyskane informacje są nieocenione przy podejmowaniu decyzji o dalszym leczeniu. Im wcześniej uda się postawić diagnozę, tym większe są szanse na skuteczną terapię i szybki powrót zwierzęcia do zdrowia – podsumowuje.
Rozwój technologii sprawił, że współczesna weterynaria dysponuje narzędziami, które jeszcze niedawno były dostępne wyłącznie w medycynie człowieka. Dzięki nim lekarze mogą coraz szybciej i trafniej rozpoznawać choroby, a właściciele zyskują pewność, że ich czworonożni przyjaciele otrzymują diagnostykę na najwyższym poziomie.
W POWIATACH
Weekendowy rozkład jazdy jest konkretny. Koncerty, festiwale i wydarzenia od piątku do niedzieli
Kombi Łosowski w Lelowie, Mateusz Ziółko i Koń Polski w Mstowie, wojowie i łucznicy w Rzerzęczycach, Papa Dance w Kościelcu, regionalne smaki, miód i Shazza w Choroniu, a do tego siatkówka plażowa, joga i strażacki festyn. Weekend 21-23 sierpnia zapowiada się w powiatach częstochowskim, myszkowskim i kłobuckim wyjątkowo różnorodnie. Sprawdziliśmy, gdzie warto się wybrać. W zestawieniu celowo pomijamy lokalne imprezy dożynkowe.
Najwięcej będzie się działo w sobotę. Tego dnia można wybierać pomiędzy dużymi koncertami, rekonstrukcją historyczną, wydarzeniami kulinarnymi, lokalnymi festynami i sportem. Część imprez rozpoczyna się jednak już w dzisiaj i potrwa aż do niedzielnego wieczoru.
Weekend można rozpocząć już w piątek w Lelowie. Od 21 do 23 sierpnia potrwa tam XXIII Święto Ciulimu-Czulentu – Lelowskie Spotkania Kultur, jedna z najbardziej charakterystycznych imprez tej części regionu. Wydarzenie od ponad dwóch dekad łączy polskie i żydowskie dziedzictwo miejscowości, muzykę, historię oraz kuchnię.
Piątkowy program będzie miał bardziej kameralny charakter. W Gminnym Ośrodku Kultury zaplanowano wernisaż wystawy fotograficznej poświęconej chasydom, projekcję filmu „Oczy szeroko otwarte” Haima Tabakmana i dyskusję prowadzoną przez dr. Macieja Stroińskiego z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W sobotę impreza przeniesie się na stadion przy ulicy Sportowej. Po występach lokalnych wykonawców na scenę wejdą Zbóje i Czarnina, a największą gwiazdą wieczoru będzie Kombi Łosowski. Po koncertach przewidziano zabawę z DJ-em. Niedziela należeć będzie między innymi do Lachersów i Bum Bum Orkestar. Przez dwa główne dni imprezy będzie można oczywiście spróbować lelowskiego ciulimu i czulentu, a także zwiedzić Ohel Cadyka Dawida Bidermana i obejrzeć przygotowane wystawy.
Jedną z najmocniejszych sobotnich propozycji będzie Święto Jabłka w Mstowie. 22 sierpnia stadion miejscowej „Warty” przy ulicy Sportowej ponownie zamieni się w dużą plenerową scenę, a lokalne sadownictwo będzie tylko jednym z powodów, by odwiedzić miejscowość. Impreza rozpocznie się o godz. 16.30 występem Mstowianek. Później pojawi się duet Tu i Teraz, a o godz. 18.00 publiczność usłyszy Krystynę Giżowską. Godzinę później scenę przejmie Kabaret Koń Polski. Zaplanowano także konkurs jedzenia burgerów na czas oraz koncert Kwartetu Sentymentalnego. Największą muzyczną gwiazdą wieczoru będzie Mateusz Ziółko, którego występ rozpocznie się o godz. 21.00. Od 22.30 zabawę poprowadzi DJ.
Święto Jabłka to nie przypadkowa nazwa. Wydarzenie od lat budowane jest wokół sadowniczej marki gminy. Towarzyszą mu stoiska z owocami, sokami i przetworami, degustacje oraz rodzinne atrakcje. To właśnie jabłko stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Mstowa.
Kto zamiast estradowych koncertów woli tarcze, miecze i strzały, powinien obrać kierunek na Rzerzęczyce w gminie Kłomnice. W sobotę i niedzielę, 22 i 23 sierpnia, tamtejszy park zamieni się w średniowieczne obozowisko podczas Festiwalu Wietrznica. To nie ma być historia oglądana wyłącznie zza barierek. Publiczność będzie mogła wejść do obozu rekonstruktorów, spróbować swoich sił na torze łuczniczym, przymierzyć elementy dawnego uzbrojenia czy zmierzyć się z wojami podczas przeciągania liny. Najbardziej widowiskowo zapowiadają się bitwa wojów, pojedynki, turniej łuczniczy oraz obrona karawany kupieckiej. Obok militarnych pokazów pojawi się również zupełnie inne oblicze wczesnego średniowiecza – obróbka drewna, zielarstwo, dawne rzemiosło, pismo runiczne, tańce oraz opowieści o jedzeniu i napitkach sprzed wieków. Po zmroku przy ogniu mają pojawić się natomiast historie o słowiańskich demonach i dawnych wierzeniach.
Jedna z największych imprez weekendu odbędzie się w niedzielę, 23 sierpnia, na terenie Lotniska Częstochowa-Rudniki w Kościelcu. Gmina Rędziny będzie gospodarzem dożynek powiatu częstochowskiego. Początek święta plonów zaplanowano na godz. 12.00. W programie są między innymi polowa msza święta, prezentacje Kół Gospodyń Wiejskich, zespołów ludowych i lokalnych artystów, występ Orkiestry Dętej Rędziny „Nadęci Agenci”, konkursy „Przodujący Producent Rolny” i „Ekologiczna Zagroda”, strefa gastronomiczna oraz atrakcje przygotowane dla uczestników w różnym wieku. Wieczorem tradycyjne święto plonów zmieni się w dużą imprezę koncertową. O godz. 20.00 na scenie ma pojawić się Papa Dance, godzinę później zespół Limits, a od godz. 22.00 do 23.00 zaplanowano zabawę z DJ-em.
Mocny kulinarny akcent szykuje się również w powiecie myszkowskim. W sobotę o godz. 15.00 w zabytkowej Alei Lipowej w Choroniu rozpoczną się jubileuszowe Chorońskie Prażuchy połączone ze Świętem Miodu. To wydarzenie zbudowane przede wszystkim wokół lokalnej kuchni, tradycji i produktów pszczelarskich. Prażuchy od piętnastu lat mają łączyć kolejne pokolenia przy wspólnym stole, a Aleja Lipowa ponownie wypełni się regionalnymi potrawami, miodem, muzyką i stoiskami wystawców. Dodatkową muzyczną atrakcją ma być występ gwiazdy disco polo – Shazzy. Na scenie zaprezentują się ponadto zespoły śpiewacze „Choronianki” i „Żareckie Jarzębinki”, a biesiadny klimat zapewni Kapela Biesiadna z Choronia. W programie znalazły się także konkursy i występy muzyczne, a pojawi się ponadto Orkiestra Dęta Choroń.
Powiat myszkowski ma też propozycję dla kibiców. W sobotę od godz. 9.00 na kompleksie Dotyk Jury w Myszkowie rozgrywane będą finały Mistrzostw Śląska w siatkówce plażowej. Turniej jest jednym z najważniejszych punktów przygotowanego przez Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji programu „Lato w mieście 2026”. Niedzielny poranek na Dotyku Jury będzie znacznie spokojniejszy. Od godz. 10.00 do 12.00 zaplanowano kolejne Letnie Spotkanie z Jogą. Zajęcia są bezpłatne i otwarte zarówno dla osób osób początkujących, jak i bardziej doświadczonych.
Z kolei powiat kłobucki szykuje się do wielkiego święta plonów, które w przyszłym tygodniu zagości pod zamkowymi murami w Dankowie, w gminie LIpie. Tym niemniej jedną z propozycji na ten weekend będzie Festyn Odpustowy OSP Czarna Wieś w gminie Wręczyca Wielka. Początek zaplanowano na godz. 16.00 przy miejscowej remizie. Organizatorzy przygotowali atrakcje, występy i animacje dla dzieci, pokazy strażackie, prezentację zasobów Straży Leśnej oraz pokazy psów ratowniczych Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej OSP Solarnia. Będzie też oferta miejscowego koła gospodyń wiejskich, a wieczorem zabawa taneczna z DJ-em. Dochód z imprezy ma zostać przeznaczony na termomodernizację remizy. Podczas festynu pojawi się również punkt Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Mieszkańcy będą mogli dowiedzieć się między innymi, jak reagować po usłyszeniu sygnału alarmowego oraz co powinno znaleźć się w dobrze przygotowanym plecaku ewakuacyjnym.
Ten weekend sierpnia będzie więc jednym z bardziej intensywnych w wakacyjnym kalendarzu regionu. Największe wydarzenia rozłożą się na trzy dni i kilka miejscowości, a ich programy są na tyle różne, że obok dużych koncertów znalazło się miejsce także dla rekonstrukcji historycznych, lokalnej kuchni, sportu i mniejszych festynów. Wybór jest na tyle szeroki, że trudno będzie narzekać na brak pomysłów na piątek, sobotę czy niedzielę.
W POWIATACH
Odpady trafiały do Wręczycy Małej, Wrzosowej i Zawiercia. Śledczy domykają ostatni wątek wielkiej afery
Wręczyca Mała, Wrzosowa i Zawiercie znalazły się na mapie działalności grupy zajmującej się nielegalnym obrotem i porzucaniem niebezpiecznych odpadów. Śląscy policjanci zakończyli kolejny wątek wielkiego śledztwa dotyczącego tzw. mafii śmieciowej. 57-letni mężczyzna, który według śledczych uczestniczył w procederze także na terenie tych miejscowości, został objęty aktem oskarżenia. Grozi mu nawet 15 lat więzienia.
Postępowanie prowadzili funkcjonariusze Wydziału do Walki z Przestępczością Ekonomiczną Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach pod nadzorem Prokuratury Regionalnej w Katowicach. Sprawa jest częścią znacznie większego śledztwa dotyczącego zorganizowanej grupy przestępczej, która miała zajmować się nielegalnym obrotem, transportem i porzucaniem odpadów niebezpiecznych.
57-latkowi zarzucono udział w zorganizowanej grupie przestępczej oraz organizację nielegalnego składowiska w Łowiczu, w województwie łódzkim. Według ustaleń śledczych mężczyzna w okresie od listopada 2021 do lutego 2022 roku wynajmował tam hale, w których składowano odpady w pojemnikach typu mauser. Sposób ich przechowywania miał stwarzać zagrożenie dla ludzi i środowiska.
Lokalny wątek sprawy dotyczy jednak również Wręczycy Małej i Wrzosowej. Jak informuje śląska policja, 57-latek miał uczestniczyć w nielegalnym obrocie, transporcie i porzucaniu niebezpiecznych odpadów na składowiskach właśnie w tych miejscowościach, a także w Zawierciu.
Zarzuty obejmują ponadto poświadczanie nieprawdy w dokumentacji związanej z gospodarką odpadami. Chodzi między innymi o karty przekazania dotyczące 160 ton odpadów. Mężczyzna ma również odpowiadać za przywłaszczenie wózka widłowego wykorzystywanego w przestępczym procederze.
Skala całej sprawy jest ogromna. W głównym wątku śledztwa, zakończonym wcześniej skierowaniem aktu oskarżenia przeciwko ośmiu członkom grupy, mowa była o co najmniej 5,3 tys. ton niebezpiecznych odpadów. Koszt ich usunięcia oszacowano na około 54 mln zł.
57-latek był początkowo tymczasowo aresztowany. Później sąd zmienił ten środek na środki zapobiegawcze o charakterze wolnościowym. Jest ostatnim z podejrzanych objętych tym wątkiem postępowania.
Prokuratura Regionalna w Katowicach skierowała już przeciwko niemu akt oskarżenia. Ponieważ śledczy zarzucają mu, że z przestępczego procederu uczynił sobie stałe źródło dochodu, w przypadku skazania może mu grozić kara nawet do 15 lat pozbawienia wolności.

W POWIATACH
Komornik wszedł na konta szpitala na Parkitce. Dyrekcja: To sytuacja bez precedensu
Komornik zajął rachunki Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. NMP w Częstochowie. Egzekucja objęła także konto, na którym gromadzone były pieniądze przeznaczone na inwestycje finansowane z Krajowego Planu Odbudowy. Dyrekcja placówki mówi o sytuacji bez precedensu, złożyła skargę na czynność komornika i zapowiada walkę o środki, które miały służyć przede wszystkim pacjentom.
Problemy finansowe jednego z najważniejszych szpitali w północnej części województwa śląskiego nie pojawiły się nagle. Placówka od dłuższego czasu mierzy się z rosnącym zadłużeniem, stratami oraz postępowaniami egzekucyjnymi. Tym razem sprawa przybrała jednak zupełnie nowy wymiar, ponieważ komornik zajął również wyodrębniony rachunek inwestycyjny.
To właśnie na nim miały być gromadzone środki przeznaczone na przedsięwzięcia realizowane z KPO. Nie chodzi więc o pieniądze służące finansowaniu codziennej działalności szpitala, lecz o fundusze przeznaczone na modernizację infrastruktury, rozwój systemów informatycznych oraz poprawę jakości leczenia.
– Zajęcie tego rodzaju rachunku stanowi sytuację bez precedensu w historii szpitala – podkreśliły władze placówki w wydanym oświadczeniu.
Stoją one na stanowisku, że pieniądze o ściśle określonym, publicznym przeznaczeniu nie powinny zostać wykorzystane do zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Zablokowanie rachunku może bowiem utrudnić lub opóźnić realizację zaplanowanych inwestycji.
– Szczególne zaniepokojenie budzi fakt, że zajęcie objęło środki, których przeznaczeniem nie jest finansowanie bieżącej działalności placówki, lecz realizacja inwestycji służących pacjentom i całemu systemowi ochrony zdrowia w regionie – zaznaczono.
Placówka otrzymała między innymi 13 mln zł na wdrożenie systemu informatycznego, który ma poprawić ochronę danych medycznych i usprawnić obieg dokumentacji. Kolejne 20 mln zł z KPO przeznaczono na kompleksową modernizację Klinicznego Oddziału Kardiologii.
W praktyce oznacza to, że spór z komornikiem nie dotyczy wyłącznie kondycji finansowej samej instytucji. Stawką są przedsięwzięcia, które miały bezpośrednio poprawić bezpieczeństwo chorych, warunki hospitalizacji oraz dostęp do nowoczesnych metod diagnostyki i leczenia.
– Skutki takich działań mogą dotknąć nie instytucję jako taką, lecz przede wszystkim pacjentów, którzy są beneficjentami projektów mających poprawić warunki leczenia, bezpieczeństwo oraz jakość udzielanych świadczeń zdrowotnych – przekazały władze szpitala.
Dyrekcja nie zamierza pogodzić się z zajęciem rachunku. Placówka złożyła skargę na czynność komornika sądowego. Sprawa ma być obecnie wyjaśniana z udziałem właściwych instytucji.
O odblokowanie pieniędzy wystąpił również marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa. Zwrócił się w tej sprawie zarówno do komornika, jak i do banku, wskazując, że środki mają charakter celowy i powinny być wykorzystane wyłącznie zgodnie z przeznaczeniem.
Finansowy kryzys w największej w północnej części województwa lecznicy narastał od lat. Zajęcie rachunku inwestycyjnego jest jego kolejnym etapem. Na koniec maja 2026 roku placówka miała około 170 mln zł zobowiązań wymagalnych, czyli należności, których termin zapłaty już minął.
Tylko w pierwszych pięciu miesiącach roku strata szpitala wyniosła 41,7 mln zł. Jednocześnie placówka wykazywała około 38 mln zł świadczeń wykonanych ponad limity, za które nie otrzymała jeszcze zapłaty z Narodowego Funduszu Zdrowia.
Jeszcze trudniejszy był bilans całego 2025 roku, który zakończył się stratą na poziomie około 85 mln zł. Dyrektor szpitala Beata Pochodnia informowała podczas spotkania z mediami, że wydatki na wynagrodzenia, leki, materiały medyczne, energię i pozostałe koszty stanowiły łącznie około 114 proc. przychodów placówki.
Ogromnym obciążeniem pozostaje również samo finansowanie zadłużenia. W ubiegłym roku jego obsługa kosztowała 43 mln zł, czyli przeciętnie około 3,6 mln zł miesięcznie.
Placówka przygotowuje program naprawczy, który ma zostać przedstawiony do 15 sierpnia. Dotychczasowe działania obejmowały między innymi łączenie oddziałów o zbliżonym profilu, konsolidację laboratoriów, dostosowywanie liczby łóżek do rzeczywistego obłożenia oraz ograniczanie części planowych świadczeń ponad limit, za które szpital nie otrzymuje zapłaty na bieżąco.
Choć sytuacja finansowa pozostaje niezwykle poważna, dyrekcja zapewnia i uspokaja, że zajęcie rachunków nie wpłynęło dotychczas na bieżące leczenie. Oddziały, poradnie oraz pozostałe jednostki organizacyjne mają działać bez zakłóceń.
– Chcemy jednocześnie uspokoić pacjentów i mieszkańców regionu, że obecnie zaistniała sytuacja nie wpływa na bieżące funkcjonowanie Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. NMP w Częstochowie – przekazano w oświadczeniu.
Szpital zatrudnia ponad 2100 osób, prowadzi 34 oddziały i 27 poradni. W 2025 roku hospitalizowano w nim ponad 44 tysiące pacjentów, a liczba udzielonych porad przekroczyła 180 tysięcy.
W POWIATACH
Wydanie lipcowe dostępne w wersji drukowanej oraz w formacie PDF
W POWIATACH
Jedna minuta, której nie wolno przegapić. Dziś rocznica Powstania Warszawskiego
Dziś przypada 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego – jednego z najbardziej tragicznych wydarzeń w historii Polski. Punktualnie o godz. 17.00, w symboliczną godzinę „W”, mieszkańcy wielu polskich miast zatrzymają się, aby oddać hołd uczestnikom walk oraz cywilnym ofiarom powstania.
Powstanie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku na rozkaz dowództwa Armii Krajowej. O godz. 17.00 żołnierze polskiego podziemia wystąpili przeciwko niemieckiemu okupantowi. Celem walk było wyzwolenie stolicy przed wkroczeniem Armii Czerwonej i zamanifestowanie prawa Polski do niepodległości.
Zryw, który według pierwotnych planów miał potrwać kilka dób, trwał aż 63 dni. Powstańcy, często słabo uzbrojeni i pozbawieni wystarczającego wsparcia z zewnątrz, walczyli przeciwko znacznie silniejszym oddziałom niemieckim. Do walki stanęli żołnierze Armii Krajowej, harcerze, sanitariuszki, łączniczki oraz tysiące mieszkańców Warszawy.
Powstanie stało się symbolem odwagi i determinacji, ale jego cena była ogromna. Zginęły dziesiątki tysięcy mieszkańców stolicy oraz tysiące powstańców. Po kapitulacji ludność Warszawy została wypędzona, a Niemcy przystąpili do planowego niszczenia miasta.
Najbardziej rozpoznawalnym elementem corocznych obchodów jest godzina „W”. O godz. 17.00 w Warszawie zawyją syreny, zatrzymają się autobusy, tramwaje, samochody i przechodnie. Mieszkańcy stolicy przez minutę w ciszy oddadzą hołd tym, którzy 82 lata temu rozpoczęli walkę o wolność. Podobne uroczystości organizowane są także w wielu innych miejscach w Polsce.
Dźwięk syren nie będzie dziś ostrzeżeniem przed zagrożeniem. Będzie przypomnieniem o ludziach, którzy podjęli nierówną walkę, płacąc za nią najwyższą cenę. To chwila, w której codzienny pośpiech powinien ustąpić miejsca pamięci.
Powstanie Warszawskie zakończyło się militarną klęską, ale na trwałe zapisało się w narodowej pamięci jako symbol walki o wolność, niezależność i godność. Dzisiejsza rocznica jest okazją, aby przypomnieć zarówno bohaterstwo powstańców, jak i dramat ludności cywilnej, która poniosła największe straty.
W POWIATACH
Podróż z psem w upał? Weterynarz ostrzega: Największym zagrożeniem jest przegrzanie
Wakacyjne wyjazdy coraz częściej planujemy razem z czworonogami. Pies jedzie z rodziną nad jezioro, w góry, na działkę albo w dłuższą trasę samochodem. Problem w tym, że wysokie temperatury, rozgrzane auto i zbyt długa podróż bez przerw mogą być dla zwierzęcia nie tylko uciążliwe, ale wręcz niebezpieczne. Latem najważniejsza zasada brzmi jednoznacznie – komfort człowieka nie zawsze oznacza komfort psa.
Jak podkreśla Roman Garbaciak, właściciel Przychodni Weterynaryjnej Vita w Częstochowie, podczas upałów największym zagrożeniem jest przegrzanie organizmu.
– Pies znacznie gorzej radzi sobie z wysoką temperaturą niż człowiek. Nie poci się tak jak my, a głównym sposobem oddawania ciepła jest ziajanie. Jeżeli zwierzę przebywa w nagrzanym samochodzie, na słońcu albo nie ma dostępu do wody, sytuacja bardzo szybko może stać się groźna – mówi Roman Garbaciak.
Szczególnie niebezpieczne jest pozostawianie psa w aucie, nawet na kilka minut. Wnętrze samochodu nagrzewa się błyskawicznie, a uchylona szyba nie rozwiązuje problemu. Temperatura wewnątrz pojazdu może w krótkim czasie osiągnąć poziom zagrażający życiu zwierzęcia.
– Nie ma czegoś takiego jak „tylko na chwilę”, jeśli mówimy o psie zostawionym w samochodzie w upalny dzień. Dla właściciela to może być pięć minut, dla zwierzęcia wystarczająco długo, by doszło do przegrzania. To jedna z najczęstszych i najgroźniejszych lekkomyślności – zaznacza weterynarz.
Podróż warto zaplanować tak, aby unikać najgorętszych godzin dnia. Najlepiej ruszać wcześnie rano albo wieczorem, gdy temperatura jest niższa. W samochodzie pies powinien mieć zapewnioną wentylację, dostęp do świeżej wody podczas postojów i bezpieczne miejsce – transporter, specjalne szelki lub matę zabezpieczającą. Zwierzę nie powinno swobodnie przemieszczać się po aucie, bo w razie gwałtownego hamowania może zrobić krzywdę sobie i pasażerom.
Podczas dłuższej trasy konieczne są regularne postoje. Pies powinien mieć możliwość spokojnego wyjścia, napicia się wody i odpoczynku w cieniu. Nie należy jednak zmuszać go do intensywnego ruchu, biegania czy długiego spaceru po rozgrzanym asfalcie.
– Rozgrzana nawierzchnia może poparzyć psie łapy. Jeżeli człowiek nie jest w stanie przyłożyć dłoni do asfaltu na kilka sekund, to dla psa taka powierzchnia również będzie zbyt gorąca. Latem wybierajmy trawę, cień i krótkie postoje zamiast długiego marszu w pełnym słońcu – radzi Roman Garbaciak.
Właściciel powinien znać pierwsze objawy przegrzania. Niepokoić powinno intensywne ziajanie, ślinienie się, osłabienie, chwiejny chód, przyspieszony oddech, apatia, wymioty albo utrata przytomności. W takiej sytuacji trzeba natychmiast przenieść psa w chłodne miejsce, podawać mu wodę małymi porcjami i stopniowo schładzać ciało, unikając lodowatej wody. Konieczny może być szybki kontakt z lekarzem weterynarii.
– Udar cieplny u psa jest stanem zagrożenia życia. Tu nie warto czekać, aż „samo przejdzie”. Im szybciej zwierzę otrzyma pomoc, tym większa szansa, że uda się uniknąć poważnych powikłań – podkreśla właściciel Przychodni Weterynaryjnej Vita.
Szczególnej ostrożności wymagają psy starsze, szczenięta, zwierzęta z chorobami serca i układu oddechowego, psy otyłe oraz rasy krótkoczaszkowe, takie jak buldogi, mopsy czy boksery. U nich ryzyko przegrzania jest wyższe, dlatego podróż w upał powinna być ograniczona do minimum i dobrze przemyślana.
Wakacyjny wyjazd z psem może być udany, ale wymaga odpowiedzialności. Woda, cień, przerwy, rozsądna pora podróży i obserwacja zachowania zwierzęcia to podstawy. Latem pies nie potrzebuje atrakcji za wszelką cenę. Potrzebuje bezpieczeństwa, spokoju i właściciela, który potrafi przewidzieć zagrożenie, zanim będzie za późno.
W POWIATACH
Lokalny baron PiS Szymon Giżyński zawieszony w prawach członka partii. W tle spór o referendum w Częstochowie
Poseł Szymon Giżyński został zawieszony w prawach członka Prawa i Sprawiedliwości. Decyzję podjął 8 lipca prezes ugrupowania Jarosław Kaczyński. Sprawa ma związek z ostrym konfliktem wewnątrz częstochowskich struktur partii wokół referendum w sprawie odwołania prezydenta Krzysztofa Matyjaszczyka i rady miasta.
Zawieszenie oznacza ograniczenie aktywności Giżyńskiego w strukturach ugrupowania. Polityk nie może w tym czasie wykonywać praw członka partii, uczestniczyć w jej wewnętrznych ustaleniach ani reprezentować jej w ramach powierzonych funkcji. Nie jest to jednak równoznaczne z usunięciem z PiS – o dalszym statusie posła mogą zdecydować kolejne rozstrzygnięcia władz ugrupowania.
Bezpośrednim tłem decyzji jest oświadczenie opublikowane przez Giżyńskiego po tym, jak częstochowskie struktury PiS poparły inicjatywę referendalną. Poseł krytycznie odniósł się do tego stanowiska i ironicznie komentował działania partyjnych kolegów – Lidii Burzyńskiej i Andrzeja Gawrona. Z jego wypowiedzi wynikało, że nie podziela politycznej oceny skutków ewentualnego odwołania obecnych władz miasta.
Oświadczenie zaostrzyło trwający od dłuższego czasu spór w lokalnym PiS. Szczególnie mocno odebrano personalne uwagi pod adresem Burzyńskiej, stojącej na czele częstochowskich struktur partii, oraz Gawrona. Lokalne media opisywały wystąpienie Giżyńskiego jako otwarty atak na pozycję jego partyjnych współpracowników.

Dla Giżyńskiego obecna sytuacja ma szczególne znaczenie. Z Prawem i Sprawiedliwością jest związany od początku istnienia ugrupowania, a mandat poselski z list tej partii zdobywał wielokrotnie. Zawieszenie może więc ograniczyć jego wpływ na bieżące decyzje polityczne i pogłębić podziały w częstochowskiej organizacji.
Nie jest to pierwszy taki przypadek w jego karierze. W grudniu 2009 roku Giżyński również został zawieszony w prawach członka Prawa i Sprawiedliwości. Ówczesne postępowanie partyjne dotyczyło zachowania częstochowskich struktur przed referendum, które zakończyło się odwołaniem prezydenta Tadeusza Wrony. Władze partii zleciły wówczas rzecznikowi dyscypliny zbadanie sprawy.

Na obecnym etapie nie wiadomo, czy decyzja Jarosława Kaczyńskiego będzie miała charakter czasowy, czy stanie się początkiem procedury prowadzącej do trwałego rozstania polityka z ugrupowaniem. Pewne jest natomiast, że spór o częstochowskie referendum przestał być wyłącznie lokalną dyskusją i przerodził się w poważny konflikt wewnątrz PiS. Szymon Giżyński jest posłem PiS nieprzerwanie od blisko 25 lat.
-
Poczesna1 rok temuTragiczny wypadek na trasie między Sobuczyną a Nieradą. Nie żyje 34-letnia kobieta
-
Myszków12 miesięcy temuDom, który stał się miejscem strachu. Bracia z Myszkowa aresztowani za wielomiesięczną przemoc
-
Poczesna2 lata temuW gminie huczy, policja o niczym oficjalnie nie wie, a wójt milczy i unika odpowiedzi
-
Niegowa4 miesiące temuPoważny wypadek młodych ludzi w Niegowie. Pasażerka straciła rękę






















